woensdag 12 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel

Wat voerde me tot antroposofie? Wat ging er aan vooraf? Kort voorwoord. Klein levensfragment. Om te beginnen ga ik met mijn gedachten terug naar mijn pubertijd- en adolescentiejaren. Welbeschouwd namen mijn prille eigen reflecties daar een eerste vorm aan. Al eerder had ik natuurlijk eigen gedachten aan de hand van persoonlijke belevenissen maar die waren toch anders van karakter. Veel meer werktuigelijk nog.

Als puber en zeker als adolescent veranderde de aard en hoedanigheid van mijn ervaringen en sprak ik me daar ook anders in uit. Dat realiseer ik me nu bij terugblikken, toen nog niet. Ter illustratie de volgende levensherinnering.

Op pakweg zeventienjarige leeftijd, jaartal zal zo’n 1976/77 zijn geweest, was ik met een schaakvriend naar Duitsland afgereisd om daar deel te nemen aan een schaaktoernooi. We trokken daar tevens op met twee andere Nederlandse schakers die we daar toevallig waren tegengekomen; bijna leeftijdgenoten, ze waren een paar jaar ouder. Met één van die twee raakte ik op een zeker moment wat dieper in gesprek. Niet over het schaakspel en ook niet over Duitse jongedames, maar over… (on)kenbaarheid van het levensbestaan. Zo vat ik het nu samen. Hoe het gesprek begon en eindigde weet ik niet meer. Weet nog wel dat ik op een zeker moment met krachtige overtuiging tegen hem zei:
‘Als er geen werkelijkheid bestaat wil ik dat de bodem waarop ik met mijn voeten nu sta en stamp ter plekke in het niet verdwijnt!’
Voegde ik er daarna aan toe dat ik dan zelf (dus) ook niet zou willen bestaan? Misschien. Kan het me niet meer helemaal voor de geest halen. Mijn gesprekspartner gaf me in ieder geval te kennen dat dat al eens gezegd was door een filosoof.

Uiteraard bedoelde hij dat de strekking van zo'n uitspraak al eens eerder door een filosoof onder woorden was gebracht. Dat zal ongetwijfeld het geval zijn. Wie dat was geweest vertelde hij me er niet bij en daar vroeg ik hem ook niet naar. Wel werd het me duidelijk dat hij filosofie ging studeren of daar al mee bezig was. Ik weet nog wel dat mijn uitspraak doortrokken was van een krachtig levensgevoel. Ik bedoelde het op dat moment puur existentialistisch, welke levenscondities of gegevenheden ik wel of niet wenste te aanvaarden of erkennen, in dit geval met betrekking tot vraagstukken aangaande ken- of onkenbaarheid en zin en zingeving van het (menselijk) levensbestaan. Kortom ik was toen gefocust op de realiteitswaarde en de zin van 'realiteit' of wat als realiteit wordt ervaren of als reëel wordt beschouwd.

Tot diep in de jaren zeventig van de vorige eeuw pulseerden existentialistische denkbeelden nog krachtig in gemoederen van mensen en bij diverse discoursen. Kennelijk leefde dat onderwerp met die invalshoek en benaderingswijze ook bij mij nog na, terwijl ik van huis uit geen intellectuele vorming had meegekregen, ook niet via tot dan toe genoten onderwijs.


Nico Luijpen
Een bekende vertegenwoordiger van academisch existentialisme was onder andere Jean-Paul Sartre (1905-1980). Zie bijvoorbeeld de bovenstaande TV uitzending, van de Humanistische Omroep, ge-upload als Youtube video: Durf te denken – Jean-Paul Sartre. Representatief wat dat aangaat voor het Nederlandstalige taalgebied in die tijd is bijvoorbeeld zeker ook het werk van de filosoof Nico Luijpen (1922-1980). Net als vele anderen verenigde hij existentialisme met fenomenologie, die welbekende andere filosofische (academische) stroming uit de 20e eeuw. Zijn boek Nieuwe inleiding tot de existentiële fenomenologie (1969) werd in 2011 herdrukt.

Een jaar later, op 18-jarige leeftijd, begon ik mezelf geprononceerde levensvragen en precieze levensopgaven te stellen, inclusief een plechtig afgelegde levensgelofte. Met name meer daarover schrijf ik in een volgend blogbericht; deel 2 van deze korte serie Antroposofie en wetenschapsfilosofie in dit digitale notitieboek; weblog Cahier.

Muziek
Jacob and the Angel - Suzan Vega

4 opmerkingen:

  1. Filosofie wil zeggen: iets weten over het onbekende zonder het te kennen. Het gaat dus vooral over dat krachtige levensgevoel John en het doorleven daarvan. Zijn dat geen impulsen die ons raken en waardoor we verbonden zijn met de werking van de Christus. Sartre was ook lang mijn idool tot ik bemerkte dat het leeg en kaal was... van dat doorstraalde levensgevoel dat buiten het denken omgaat.
    Ik ben verrast dat je het hier weer oppakt en hoop dat je blijft schrijven vanuit jouw eigen beleving van de dingen en de wetenschapsfilosofie. Ik verheug mij nu al op het vervolg.
    Ik vind het altijd heel boeiend hoe iemand zijn leven leeft en probeert vorm te geven.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik noem Sartre omdat hij één van de bekendste vertegenwoordiger van die stroming was, Jan. Hij ontwikkelde een specifieke academisch geënte existentialistische leer. Zijn filosofie heeft me echter nooit echt aangesproken, hoewel het wel mijn interesse wekte. Een existentialistisch levensgevoel, ruim gedacht en breed op te vatten, leefde onder grote delen van met name de Europese bevolking een periode lang in de 20e eeuw, denk ik.

      Filosofie of wijsbegeerte neemt een aanvang waar verwondering begint, wordt ook wel eens gezegd. Tegenwoordig volgt dikwijls ook bewustwording door gemoedsbewegingen die zich laten aanduiden door een woord als 'verbijstering', Verbijsterd raken door één en ander, bijna onvermijdelijk tegenwoordig, brengt de kans met zich mee, een uiterste, om het spoor bijster te raken. Wijsheid wordt in de antroposofie direct verbonden gezien met uitgekristalliseerd leed. In ieder geval bij monde van Rudolf Steiner.

      Het item verbijstering behandelde ik een jaar geleden in het blogbericht Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving (Cahier, 6-1-2013).

      Verwijderen
  2. Het beeld ... *een wenteltrap naar boven*. Bij elke trede is er weer een ander overzicht en een ander inzicht. Mooi deze ervaringsgerichte beschrijving van jou ... mooi ook door haar eerlijkheid. Ik houd hier van. Je hebt al een paar treden genomen en op zeventienjarige leeftijd heb je een zeer krachtige ervaring die jou meer duidelijkheid geeft over je persoonlijke levensopgave. Dit voorwoord heeft mij geboeid ... Ik ben benieuwd naar meer.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank je voor de vriendelijke woorden en waardering Marika. Wat de wenteltrap betreft: als je op de afbeelding klikt zie je onderin een uitgeslagen anker. En de oranje-witte velden op de nabije tussen etage beelden een schaakbord (strijdtoneel) uit.

      Nog gefeliciteerd met je verjaardag van alweer een week geleden trouwens! Zag het op Facebook voorbij komen, maar realiseerde me dat ik te laat was.

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate