donderdag 5 november 2015

True nature

Klein Duimpje strooit broodkruimels
In aansluiting op mijn vorige blogbericht borduur ik met dit blogbericht kort voort op eenvoud als menselijke deugd, te onderscheiden van de misvatting dat waarheid en werkelijkheid louter eenvoudig zijn of eenvoudig zouden moeten zijn. Verwerven van waarheid en waarheden is een inspannende opgave en de werkelijkheid is in feite op de keeper beschouwd ingewikkeld. Dat wordt puntig door Rudolf Steiner aan de orde gesteld in het tekstcitaat Eenvoud is niet altijd het kenmerk van het ware (De grote Rudolf Steiner Citatensite, 5 november 2015).

Natuurlijk kan het goed zijn om orde op zaken te stellen in 't woud der complexheid, waarin spreekwoordelijk gesproken door alle bomen heen het bos niet meer kan worden gezien en kreupelhout, dat wil zeggen óf dorre óf tierlantijnen, in ieder geval irrelevante bijkomstigheden, constant struikelblokken vormen. Dit door herleiden van ervaringen en ideeën tot grondbeginselen en basisfenomenen; door in wat is gegeven en zich voordoet te ontwaren en op te merken wat essentieel en kenmerkend is en door te onderscheiden wat belangrijk en onbelangrijk (hoofd- en bijzaken) en wat toeval en noodzaak is. ’t Kruimelbrood van Klein Duimpje, zonder wat uit de duim te zuigen.

Wat gedragsmatige eenvoud betreft, misschien mag je het puurheid noemen, kan een opmerking van Johann Wolfgang von Goethe (1749 - 1832) worden aangehaald, welke te lezen valt in Eckermanns (1792 - 1854) fraaie boekwerk Gesprekken met Goethe. Op een zeker moment merkt Goethe in een gesprek met Eckermann het volgende op (bladzijde 197):

1. "[...] Niet dat we niemand boven ons hoeven te dulden maakt ons vrij, maar juist dat we iemand vereren die boven ons is gesteld. Want omdat we hem vereren, verheffen we ons tot zijn niveau en maken door onze erkenning duidelijk dat wij zelf het hogere in ons dragen en waardig zijn om zijns gelijke te zijn. Ik heb op mijn reizen vaak Noordduitse kooplieden ontmoet die meenden mijns gelijke te zijn wanneer ze bruutweg bij mij aan tafel kwamen zitten. Daardoor waren ze het niet, maar ze zouden het geweest zijn wanneer ze mij op de juiste manier hadden gewaardeerd en behandeld."

Deze (ingekorte) uitspraak van Goethe kan naar mijn idee worden beschouwd als een variant op de notie dat mensen niet volstrekt gelijk, niet allemaal hetzelfde zijn en eenzelfde ontwikkelingsgraad delen, maar in potentie toch gelijkwaardig kunnen zijn.

Hieronder nog drie drie andere bijpassende eveneens letterlijke tekstcitaten uit 'Gesprekken met Goethe':

2.“[...] (Gotthold Ephraim) Lessing (1729 -1781) moet zelf een keer hebben gezegd dat wanneer God hem de waarheid zou aanbieden, hij dat geschenk zou weigeren en er de voorkeur aan zou geven de waarheid zelf op te zoeken.”

3."Een man als Lessing zouden we kunnen gebruiken. Want waardoor anders is hij zo groot dan door zijn karakter, door zijn vasthoudendheid! - Even verstandige, even ontwikkelde mensen zijn er genoeg, maar waar vind je zo'n karakter! Velen zijn intelligent genoeg en beladen met kennis, maar ze zijn tegelijkertijd zo ijdel als wat, en om zich door de kortzichtige massa als slimmeriken te laten bewonderen kennen ze geen schaamte of bescheidenheid en is niets hun heilig."

4."(Eckermann:) Hierna volgden veel opmerkingen over de producten van onze nieuwste jonge dichters en we concludeerden dat er onder hen bijna niemand was die met goede proza voor de dag kwam. ‘Dat is heel eenvoudig’, zei Goethe. ‘Om proza te schrijven, moet je iets te zeggen hebben, maar wie niets te zeggen heeft, die kan altijd wel verzen en rijmen maken waarin het ene woord het andere oproept en er uiteindelijk iets uitkomt dat weliswaar niets te betekenen heeft, maar eruitziet alsof dat wel het geval is.’

Wat Goethe hier zegt over poëzie en proza kan ik 56 jaar oud volmondig beamen. Zonder stotteren: je hebt ‘poëzie’ en poëzie en ‘proza’ en proza. ‘k Heb, vind ik zelf, aardig wat meegemaakt in mijn leven en behoorlijk om me heen gezien, vaak op tamelijk subtiel niveau, soms zeker ook rauw en ruw; to be honest misschien te gruwelijk voor woorden. En nu pas, in mijn geval pas op latere leeftijd, voel ik me in staat om dit te thematiseren in de vorm van (korte) verhalen, prozavorm, waarbij ik met ten tonele voeren van personages in diverse ensceneringen mijn verbeeldingskracht en reflectievermogen op een goede en constructieve manier zal inzetten; verstaanbaarheid van de teksten voor lezers acht ik hierbij van groot belang. Voor meer over die verstaanbaarheid zie de openingsalinea van mijn blogbericht Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) (Cahier, 4 september 2015).

Muziek
1. Won't Get Fooled Again - The Who
2. Suzie Q - Creedence Clearwater Revival

12 opmerkingen:

  1. Interessant, die citaten van Goethe.
    Ik vraag me echter af wat Goethe bedoelt met dat die boeren en werklui hem nadeden.
    Zoals Goethe het beschrijft, lijkt het wel dat die lieden hem nadeden omdat ze graag zijn gelijken wilden zijn. In de regel, als mensen iemand na gaan doen, is het meestal om de draak met de persoon in kwestie te steken.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Misschien haal ik Goethe inhoudelijk bezien niet precies genoeg aan met betrekking tot de gememoreerde tekstpassage (tekstinterpretatie), Ridzerd. Als dat het geval is, zal ik dat zeker rechtzetten. Ik put hier uit mijn geheugen en parafraseer daarom. Zodra ik die tekstpassage, het exacte tekstdeel in kwestie, gevonden heb zal ik hem in het blogbericht en in deze reactieruimte weergeven.

    Je hebt gelijk dat mensen geneigd kunnen zijn om iemand na te doen om de draak met hem te steken. Daarnaast of in het verlengde daarvan kan naar mijn ervaring jaloezie als motief een rol spelen om iemand na te doen, wat vaak min of meer een verborgen motief tot handelen blijft. Daar schreef ik eens een opstel over. Zie het opstel Schaduw uit mijn bundel Boven water. Desbetreffend tekstdeel wat dat aangaat:

    Uit: Schaduw

    "[...] Jaloersheid kenmerkt zich door de neiging om zich enerzijds gelijk te stellen met de ander (de persoon waarop men jaloers is) en aan de andere kant (nog) beter te zijn als die ander.
    Aldus: gelijkstellen - jaloezie - beter zijn. [...]"


    Wat dacht je verder van idool verheerlijking? Fans die zich maar al te graag spiegelen aan hun idool. Neem bijvoorbeeld Elvis Presley en zijn 'kloons'.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Misschien was er in die tekstpassage geen sprake van nadoen maar van 'opdringerigheid' en/of 'trotseren' of iets dergelijks, nogmaals zodra ik het exacte tekstdeel gevonden heb, zal ik het weergeven. Dit vormt voor mij wel een aansporing om voorzichtig(er) te zijn met parafraseren. Daar bij voorkeur niet toe over te gaan als ik het exacte tekstdeel na lange tijd niet (meer) voor me heb.

      Verwijderen
    2. Ja, ik heb er ook wel aan gedacht, John, dat ik de hele passage van Goethe niet letterlijk heb gelezen, daarom vroeg ik me af wat hij bedoelde, maar je hoeft nu ook weer geen moeite d te doen om die hele passage op te zoeken.
      Zo belangrijk is het ook weer niet

      Verwijderen
    3. Het is mijns inziens toch wel belangrijk om hier precies in te zijn Ridzerd en wil mezelf hier niet in sparen. Dus zodra ik tijd heb, zal ik het nalopen en daarvan bericht doen op Cahier.

      Verwijderen
    4. Ik maakte wel mee dat iemand zich ongevraagd in een persoonlijk gesprek mengde ! Dat is grof, plomp en mijn reactie is dan niet mis. Deze mensen hebben weinig zelfbespigeling .

      Verwijderen
    5. Ja de persoonlijke levenssfeer mag toch wel geëerbiedigd worden, ook bij openbare gelegenheden. En het is ook maar net hoe je bij iemand aan tafel schuift, de manier waarop, en of er wellicht ook nog andere tafels vrij zijn. Dat soort zaken.

      Verwijderen
  3. Update, 19:57 uur, 5 november 2015:

    Heb het desbetreffende Goethe-citaat uit 'Gesprekken met Goethe' gevonden. Trof het aan op bladzijde 197. Het is inmiddels verwerkt in het blogbericht en kan als zodanig als een correctie worden opgevat, want mijn parafrase en daarbij behorende tekstinterpretatie week zeer zeker teveel af van het origineel.

    Hieronder het letterlijke en correcte tekstcitaat, bladzijde 197 uit 'Gesprekken met Goethe':

    1. "[...] Niet dat we niemand boven ons hoeven te dulden maakt ons vrij, maar juist dat we iemand vereren die boven ons is gesteld. Want omdat we hem vereren, verheffen we ons tot zijn niveau en maken door onze erkenning duidelijk dat wij zelf het hogere in ons dragen en waardig zijn om zijns gelijke te zijn. Ik heb op mijn reizen vaak Noordduitse kooplieden ontmoet die meenden mijns gelijke te zijn wanneer ze bruutweg bij mij aan tafel kwamen zitten. Daardoor waren ze het niet, maar ze zouden het geweest zijn wanneer ze mij op de juiste manier hadden gewaardeerd en behandeld."

    Mijn interpretatie hierbij: deze uitspraak van Goethe kan naar mijn idee worden beschouwd als een variant op de notie dat mensen niet volstrekt gelijk, niet allemaal hetzelfde zijn en eenzelfde ontwikkelingsgraad delen, maar in potentie toch gelijkwaardig kunnen zijn.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. In het voorbeeldige Weimar van de tijd van Goethe en Schiller en andere grootheden lag, zo lijkt het ook een zeker traditionalisme op de loer. Ook bij Goethe. Zo kan het schijnen althans. Want dat gevoel kan je bekruipen als je de gehele desbetreffende eerste alinea gevoel die op bladzijde 197 staat afgedrukt leest. Wat staat daar integraal? Zie het onderstaande.

      Goethe, bladzijde 197 van 'Gesprekken met Goethe':

      "Als iemand maar genoeg vrijheid heeft om gezond te leven en om zijn beroep uit te oefenen, dan heeft hij genoeg, en bijna iedereen heeft wel zoveel. En bovendien zijn we allemaal alleen vrij onder bepaalde voorwaarden waaraan we moeten voldoen. De burger is even vrij als de man van adel zolang hij zich aan de grenzen houdt die God door hem door de stand waarin hij wordt geboren, heeft aangewezen. De man van adel is even vrij als de vorst, want als hij zich aan het hof maar een beetje aan het protocol houdt, mag hij zich zijns gelijke voelen. Niet dat we niemand boven ons hoeven te dulden maakt ons vrij, maar juist dat we iemand vereren die boven ons is gesteld. Want omdat we hem vereren, verheffen we ons tot zijn niveau en maken door onze erkenning duidelijk dat wij zelf het hogere in ons dragen en waardig zijn om zijns gelijke te zijn. Ik heb op mijn reizen vaak Noordduitse kooplieden ontmoet die meenden mijns gelijke te zijn wanneer ze bruutweg bij mij aan tafel kwamen zitten. Daardoor waren ze het niet, maar ze zouden het geweest zijn wanneer ze mij op de juiste manier hadden gewaardeerd en behandeld."

      De inhoud van zo'n uitspraak dien je niet geïsoleerd te zien van zijn totaalvisie, maar Goethe schetst hier wel een ideaalplaatje lijkt het, waarvan je je kunt afvragen of het een generalisatie is. Zoals hij het beschrijft verging het Goethe min of meer zelf in Weimar. Pleitte Goethe hier voor een standenmaatschappij op duurzame basis of voor een wijze en praktische omgang met een standensamenleving voor de duur dat die her en der indertijd kennelijk of schijnbaar gold onder Goddelijke bestuur? Aan die vraag zit een heel onderzoek vast, daarbij zou zeker onder andere ook zijn gecompliceerde verhouding tot de Franse Revolutie meegenomen mogen worden. Casestudies in die richting hebben de afgelopen eeuwen al flink plaatsgevonden, denk ik.

      Verwijderen
    2. Ik denk dat Goethe's waardering voor de kwaliteit van vereren niet wortelt in ijdelheid maar van doen heeft met onzelfzuchtige eerbiedige aandacht voor ontwikkelingsmogelijkheden, zoals die reeds duizenden jaren in de inwijdingswetenschap wordt gecultiveerd.

      Alleen vraag ik me af, met die uitspraak van hem voor ogen, hoe Goethe zich vanuit zijn Weimar setting ten aanzien van de wereld verhield tot traditionalisme en absolutisme en denken in standen en standsverschillen en dat in relatie gedacht tot individualisme en menselijk ontwikkelingspotentieel en de voortgaande ontwikkeling van de mensheid als geheel.

      Verwijderen
  4. Wat een prachtig en voor mij toegankelijk artikel schrijf je hier! De citaten, een verademing om te lezen en heel interesant en ook herkenbaar John.
    Ik sla deze citaten op. Dank...

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Fijn om te vernemen Leonie. Doet me zeker goed. Heb het graag gedaan.

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Schimmenrijk – 24 juli 2016

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate