maandag 27 augustus 2018

Ragnarok

Friedrich Nietzsche 1862
In plaats van mijn vorige blog, Nietzsche’s Philosophers of Perhaps (Cahier, 19 augustus 2018), in de reactieruimte eronder aan te vullen met redactionele noten, lijkt het me productiever en zinvoller om een paar van de noten die ik in gedachten had te verwerken, om te smeden naar een vervolgblog over het betreffende aangesneden thema en haar onderwerpen.

Ondertussen merk ik dat (1) zekere door mezelf geschreven aforismen (ideevorming) en (2) door en voor mezelf ontworpen wilsoefeningen, zie bijvoorbeeld mijn blog Self-respect and development (Cahier, 19 december 2017), in mijn binnenste krachtig doorwerken (ik reciteer en doorleef ze) en echt van invloed zijn op mijn dagelijks functioneren; m’n wordingsgang, gedrag en veerkracht. Misschien een andere keer meer daarover. Nu geen nadere bijzonderheden daaromtrent. Tot zo ver deze kleine ingevlochten dagboektekening.

Terug naar Nietzsche. De filosoof met de hamer. Doel en impact van zijn hamerslagen beschrijft hij zelf in het voorwoord van zijn werk Afgodenschemering (Nietzsche; Götzen-Dämmerung, 1886). Een fragment daaruit:

Uit: Afgodenschemering
Friedrich Nietzsche: 

“ […] Oorlog is altijd de grote wijsheid geweest van alle te zeer in zichzelf geraakte geesten; zelfs de verwonding heeft nog iets heilzaams. Een spreuk waarvan ik de herkomst voor geleerde nieuwsgierigheid verborgen houd, is al sinds lang mijn devies:

increscunt animi, virescit volnere virtus
(het zelfvertrouwen groeit, de kracht neemt door een verwonding alleen maar toe; vers van Furius Antias, opgenomen in Aulus Gellius, Noctes Atticae, 18, 11)

Een andere geneeswijze, een die me onder bepaalde omstandigheden nog beter bevalt, is het uithoren van afgoden… Er zijn meer afgoden op de wereld dan realiteiten: dat is mijn ‘boze oog’ voor deze wereld, dat is ook mijn ‘boze oor’… Hier voor de verandering eens vragen stellen met de hamer en, wellicht, die beroemde holle klank ten antwoord krijgen die op opgeblazen ingewanden duidt – welk een genot voor iemand die zelfs achter zijn oren nog oren heeft, - voor mij, ouwe psycholoog en rattenvanger, voor wie juist dat wat liever stil en onuitgesproken wil blijven, luid en duidelijk moet worden… […] “

Het is beslist de moeite waard om het voorwoord in zijn geheel te lezen (in het bijzonder natuurlijk het hele boek). Zijn inleiding sluit hij af met: ‘Turijn, 30 september 1888, de dag waarop het eerste boek van de Umwertung aller Werthe voltooid werd’. Hiermee doelt Nietzsche op het postuum verschenen strijdschrift De antichrist (Singel Uitgeverijen 2011), dat aanvankelijk het eerste deel moest vormen van zijn nooit gerealiseerde hoofdwerk Umwertung aller Werte (ofwel Der wille zur Macht; Herwaardering van alle waarden).

Rudolf Steiner heeft zich buitengewoon intensief met het werk (en het leven) van Friedrich Nietzsche beziggehouden. Het licht dat hij met wisselend perspectief op Nietzsche wierp is zeer interessant en zegt natuurlijk tegelijk iets over Steiner zelf, als filosoof, antroposoof en mens. Aan Edouard Schuré vertrouwde hij bijvoorbeeld dienaangaande eens toe.

Uit: Rudolf Steiner; Marie Steiner-von Sivers - Briefwechsel und Dokumente 1901 – 1925; Aufzeichnungen Rudolf Steiners, geschrieben für Edouard Schure in Barr im Elsass, September 1907 (GA 262; bladzijde 19): 

Rudolf Steiner (1907):
” […] Toen kwam de episode Nietzsche. Kort daarvoor had ik in vijandige zin over Nietzsche geschreven.
Mijn occulte krachten brachten mij er toe, om de stromingen van de tegenwoordige of verleden tijd ongemerkt in de richting van het waarachtig geestelijke te laten gaan. Men komt niet tot inzicht, wanneer men het eigen standpunt absoluut wil doordrijven, maar door onder te duiken in vreemde geestesstromingen.
Ik schreef mijn boek over Nietzsche zo, dat ik Nietzsches standpunt helemaal innam. Vandaar is het misschien in Duitsland het objectiefste boek over Nietzsche. Als anti-wagneriaan en antichrist komt Nietzsche daar ook helemaal tot zijn recht. […] “

Niet alleen bij een aantal mensen die niet bekend zijn met antroposofie, Steiner is grondlegger van de antroposofie, maar ongetwijfeld ook bij menig antroposoof roept dit tekstdeel serieuze vragen op. Hoe dit te interpreteren? En… is het stuk waarmee Steiner naar eigen zeggen in vijandige zin over Nietzsche had geschreven vastgelegd, gepubliceerd en bewaard gebleven; overleverd? Zo ja, om welk stuk gaat het dan en wat is dan de precieze publicatiedatum daarvan?

Michel Gastkemper plaatste ruim een jaar geleden in de reactieruimte onder mijn blog Genuine (Cahier, 17 april 2017), waarin ik aangaf Steiners geschrift Friedrich Nietzsche, eine Kämpfer gegen seine Zeit (GA 5; 1895) opnieuw ter hand te nemen, de volgende opmerking: 

Michel Gastkemper:
(Cahier, Blog Genuine, reactieruimte, 19 april 2017):
 


“ […] Ja, dat Nietzsche-boek is heel interessant. Het is alleen gemeen dat ze ook een paar latere artikelen van Steiner hebben opgenomen, waarin hij opeens een heel andere mening over Nietzsche heeft... “

Hoe zit dat? In de redactionele commentaren van de uitgaven uit 1963 en 2000 (Uitgeverij Rudolf Steiner-Nachlaßverwaltung) lees ik dat het een wens van Steiner zelf zou zijn geweest om het basisgeschrift dat hij over Nietzsche had geschreven (1895; Weimar, Uitgeverij Emil Felber) later (1921) aan te vullen met: (1) een voorwoord, (2) een herdenkingsrede (gehouden in een kring van de “Kommenden”, 13 september 1900), (3) twee in datzelfde jaar geschreven opstellen (oorspronkelijk opgenomen in de periodiek Wiener Klinische Rundschau) en (4) daarnaast een uitwerking van een polemische tekst, maar dan juist ontdaan van polemiek, welke Steiner eerder had geschreven (1900) over Nietzches idee van een eeuwige terugkeer van het gelijke, bij zijn polemische pennenstrijd indertijd over dat onderwerp met Ernst Horneffer (1871-1954).

Verder geeft de redactie aan dat van 1921 tot en met 1925 geen tijd werd gevonden om dit voornemen tot uitvoering te brengen en kort na het overlijden van Rudolf Steiner, Marie Steiner en Eugen Kolisto wel kans zagen om het plan te verwezenlijken (uitgave 1926); met dien verstande dat in plaats van een nog te schrijven nieuw artikel van Steiner over Nietzsches idee, wat er niet van is gekomen, de inhoud van het 18e hoofdstuk van Steiners autobiografie Mijn levensweg (Uitgeverij Christofoor, 1993) is gebruikt. Zie: Als Gast im Nietzsche-Archiv; Nietzscheana (GA 28) .

In de literatuuropgave van Steiners basisgeschrift wordt Nietsches boek Ecce Homo (Singel Uitgeverijen, 2011) niet genoemd. Dat kon natuurlijk ook niet bij een overzicht van boekuitgaven, het basisgeschrift werd in 1895 en Ecce Home in 1908 gepubliceerd. Ecce Homo (Weblog Friedrich Nietzsche van Stephan Peters) deed en doet bij veel lezers bepaalde wenkbrauwen fronzen. Steiner ziet het als een biografische (zelf)reflectie, een bundel van sprekende levensherinneringen van Nietzsche. In die vorm had hij ze al leren kennen bij zijn werkzaamheden in het Nietzsche archief. In zijn basisgeschrift zweeg hij er erover, maar in de genoemde twee opstellen die aan het geschrift als aanhangsel waren toegevoegd (uitgave 1926, 1963 en 2000) brengt hij ze wel ter sprake. Uitvoerig.

Inmiddels heb ik de meeste van Nietzsches boeken in huis, voornamelijk in digitale vorm, en ik bestudeer ze bijzonder graag. Ze stemmen me dankbaar. Nietzsches eerlijkheid, originaliteit en doortastendheid stel ik zeer op prijs. Mij is duidelijk dat Nietzsche niet ijverde voor louter denken, maar voor een levendig willend denken en denkend willen ter bevordering van ’s mens levenskwaliteit. Uit Steiners basistekst over Nietzsche (GA 5; 1895) wil ik in dat kader het volgende naar voren halen. Het gaat om een tekstdeel afgedrukt op bladzijde 20 van Steiners aan Nietzsche gewijde boek.



Uit: Friedrich Nietzsche, een strijder in gevecht met de cultuur van zijn tijd
GA 5; bladzijde 20
Rudolf Steiner:
“ […] Nietzsche is geen ‘denker’ in de gewone zin van het woord. Voor de indringende en onderzoekswaardige vragen die hij had te stellen over de wereld en het leven, is enkel denken niet toereikend. Voor behandeling van die vragen moeten alle krachten van de natuur worden vrijgemaakt en gemobiliseerd; enkel en alleen een denkende bespiegeling is niet tegen die vragen opgewassen. In enkel uitgedachte redenen voor een opvatting had Nietzsche geen vertrouwen. ‘In mij heerst wantrouwen tegenover dialectiek, zelfs tegenover redenen, motieven’, schrijft hij 2 december 1887 aan Georg Brandes. Wie hem (Nietzsche) vraagt om redenen voor zijn opvattingen, heeft hij het antwoord van Zarathoestra gereed: Jij vraagt waarom? Ik hoor niet bij diegenen die men naar zijn waarom mag vragen. Of een opvatting logisch bewezen kan worden, is voor hem niet maatgevend, maar of ze zo werkt op alle krachten van de menselijke persoonlijkheid, dat ze waarde voor het leven heeft. Een gedachte laat hij alleen gelden als hij ze geschikt vindt om bij te dragen tot levensontwikkeling. Een zo gezond mogelijke mens, zo krachtig, machtig, invloedrijk als mogelijk, zo scheppend als maar mogelijk is, is zijn wens. Waarheid, schoonheid, alle idealen hebben alleen waarde en gaan mensen alleen iets aan in zo verre ze het leven vooruithelpen. […] "

Heb meer op mijn kladblaadje staan om in dit kader te vermelden en behandelen, maar hier laat ik het nu bij. (Wat in het vat zit verzuurt niet.) Reserveer ik dus voor een andere keer. Er staat veel op mijn agenda en ik blijf praktisch.

Music
Wende Snijders
Ask the Tree (of Live)

Solo version

Music
Wende Snijders
Ask the Tree (of Live)
Band version

Lyric
Ask the Tree

You come with a lot of questions
You're asking a lot of things
The world will soon come to it’s ending

You ask what your future will bring
And I've been standing here so long
Watching the turnings of men
Watching the people through rainfall
As all revolutions began
I've seen you kill for the mountains
You've killed for more than a lot
Now the world will soon come to it’s ending
You ask is this all what I got
You crawl your way out of the ocean
You took over the land and the moon
You divided your goods and your evil
Now what are you gonna do

On the wings of faith here we be again
On the wings of faith here we meet again

You wanted to make up for something
Did you have something to prove
You've got your reward
you're the big one
See what it all has come to
You took up your jack from the devil
You sup the sun and the sea
It's time not to finish your business
And leave what is left in peace

On the wings of faith here we be again
On the wings of faith here we meet again

You think of the mice as a problem
You can surrilous surrender a sin
You cry to your gods for redemption
Still you forgot how to pray from within
You crawled your way out of the twilight
Seaking as hard as you can
It's time to say goodbye to your loved ones
And take your farewell like a man
Cause this time there won't be a winner
There won't be an option to choose
The liars, the lazy, the sane and the crazy, the prophets, the givers, the takers all lose
This time there won't be a winner
There won't be an option to choose
The?, the beggers, the saints, and the sinners, the lovers, the haters, the heroes all lose

You come with a lot of questions
You're asking a lot of things
The world will soon come to it’s ending
You ask what your future will bring
And I've been standing here so long
Watching the turnings of men
While everything goes on to ashes
Then it starts over again
You crawl your way out of the ocean
Take over the land and the sea
You'll shake hands with the devil
While thinking what's in it for me
Then the world will come to it’s ending
You will call out the king of kingsname
You will call me with all of your questions
And I will tell you the same thing all over again

8 opmerkingen:

  1. Noot

    Voor iets meer over het dispuut tussen Horneffer en Steiner over Nietzsches idee van een eeuwige terugkeer van het gelijke zie onder andere bladzijde 365 van David Marc Hoffmanns boek Zur Geschichte des Nietzsche-Archivs (Uitgeverij De Gruyter, 1991). Overigens wordt dat boek op Google Play voor een belachelijke prijs van € 244,78 aangeboden. Collecters item?

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Nee hoor, dat zijn vrij normale prijzen voor deze categorie bij deze uitgeverij. Wetenschappelijke literatuur is nu eenmaal vrij prijzig.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Aha. Er is gelukkig zat wetenschappelijke literatuur, welke voor veel mensen wel betaalbaar is of in ieder geval betaalbaarder. Dan gaat het vaak om rechtstreeks werk van auteurs in kwestie; werk van en niet over het werk van die auteurs door derden. Bovendien biedt een overkoepelend bibliotheekwezen vaak nog uitkomst. Ook in dit geval, kijk maar: (via) Bibliotheek Rotterdam - Zur Geschichte des Nietzsche-Archivs.

      Verwijderen
    2. À propos, langs diezelfde weg haal ik vandaag bij de Rotterdamse bibliotheek Jean-Marie Guyau's boekwerk Sittlichkeit ohne "Pflicht" op. (Daarna gelijk doorreizen naar mijn werk voor een nachtdienst.) Dit in verband met onderzoek naar een denkrelatie tussen Nietzsche en Guyau, zoals aangeven door Steiner en weergeven in mijn blog Nietzsche’s Philosophers of Perhaps (Cahier, 19 augustus 2018).

      Verwijderen
    3. Prachtig! De aantekeningen van Nietzsche in dit boek van zijn achterin als aanhangsel opgenomen in de vorm van betoogtekst van Guyau, hier en daar door Nietzsche onderstreept en ter rechterzijde van commentaar voorzien. Precies zoals Steiner aangaf. Beslaat 25 bladzijden. Zal dat omvormen tot een nazoekbaar pdf-document en te zijner tijd in het kader van een schrijfproject uploaden.

      Zit momenteel in de NS Stationshuiskamer Rotterdam. Reis zo af naar Leiden. Het leven is goed! Ben weer in mijn element...

      Verwijderen
  3. Reacties
    1. Hoop... Een bijzondere deugd en zielekwaliteit, essentieel levensfenomeen. Met betrekking tot ragnarok, godenschemering, doel je als het gaat om resterende existentiële, gereserveerde en geboden hoop wellicht mede op inhoudsdelen uit Steiners voordrachtenreeks De volkeren van Europa - De opdracht van de afzonderlijke volkszielen en de samenhang met de germaans-noordse mythologie (Rudolf Steiner; GA 121 (1910); Uitgeverij Pentagon, 2006), in het bijzonder misschien op de afsluitende 11e voordracht (Oslo, 17 juni 1910). Buitengenwoon behartigenswaardig.

      Naast de tijd en aandacht die mijn betaalde werk opeist, richt ik me komende weken overigens volledig op oprichten en in bedrijf stellen van schrijfbureau bewustzijnsziel. Daar komt veel bij kijken en behoeft zorgvuldige en doordachte afwegingen en besluiten. Wat betekent dat een samenvatting van Boardmans stuk langer op zich zal laten wachten. Cahier zal een tijdje stil liggen.

      Verwijderen
    2. En het mag duidelijk zijn: de actualiteitswaarde van de inhoud van GA 121, dat waarop het wijst als levende en toetsbare realiteit, dat wat mensen met die werkelijkheid wel en/of niet doen, ja ook los van het feit of ze GA 121 wel of niet hebben gelezen en bestudeerd of dat op enig moment zouden doen, is anno 2018 en de tijd die daarop volgt bijzonder groot. Wat dat aangaat is Steiners voorwoord van 100 jaar geleden (1918), eveneens opgenomen in uitgave van uitgeverij Pentagon, evenzeer sprekend. Understatement: ‘Loud’ and although reality not for everyone clear.

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2018

Settle – 24 september 2018

De agenda die niet geschreven werd – 21 september 2018

Ecstatic or grounded – 10 september 2018

Ragnarok – 27 augustus 2018

Nietzsche’s Philosophers of Perhaps – 19 augustus 2018

Pensées – 11 augustus 2018

Dixit – 10 augustus 2018

Bestemmen – 6 augustus 2018

Antroposofen en politiek – 16 juli 2018

Cup of Tea – 2 juli 2018

Fresh – 22 juni 2018

Mind You – 13 juni 2018

The Opposite of Brexit? – 21 mei 2018

Consciousness Soul – 7 mei 2018

Small experience – 30 april 2018

Still – 16 april 2018

Een paasgedachte - (Parsifal - Deel 9) – 2 april 2018

Beware – 26 maart 2018

Vrijheid en deugd – 12 maart 2018

Forces & Creatures – 31 januari 2018

2017

Self-respect and development – 19 december 2017

Grace – 6 december 2017

Virtues – 4 december 2017

Oh Well – 23 november 2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013


2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate