vrijdag 11 januari 2019

Lemniscaat

Wat een mens beweegt of kan bewegen vormt niet alleen een vraagstuk, maar is ook een levensgegeven. Voor mij is het belangrijk dat ik mijn levenservaringen in een zinvolle context plaats en daarmee een in mijn ogen wenselijke ontwikkelingsweg construeer en creëer. Aldus wordt het jaar 2019 voor mij op de volgende manier ingezet. Het is een summiere opsomming met bepaalde weglatingen. In een enkel blogbericht kan ik niet alles vermelden, laat staan ontboezemen.

Rudolf Steiners voortreffelijke geschrift De christelijke inwijding en de mysteriën van de oudheid (Uitgeverij Christofoor, 2007; GA 8, 1902) is mede gebaseerd op 24 voordrachten die hij in 1901 en 1902 (19 oktober 1901 t/m 26 april 1902) voor kringen van de theosofische vereniging heeft gehouden. Die voordrachten zijn als ik het goed begrijp niet opgenomen in de Rudolf Steiner GA reeks, maar wel uitgegeven door uitgeverij Archiati (Rudolf Steiner Ausgaben). Zie: Das Christentum und die Mysterien des Altertums - Ein Grundkurs in Geisteswissenschaft, Band 1 en Das Christentum und die Mysterien des Altertums - Ein Grundkurs in Geisteswissenschaft, Band 2. Heb vandaag deel 1 besteld. Vanwege zekere voor mij belangrijke levensthema’s ligt mijn hoofdfocus momenteel bij de bijzonder prikkelende 10e voordracht uit deze reeks: Platos Phaidon und Timaios – Gespräche über die Unsterblichkeit oder Unendlichkeit der Seele (Berlijn, 11 januari 1902).

Deze opmerkelijke voordracht, bestuderen zeker waard, is vrij beschikbaar gesteld als pdf-document. Alle 24 voordrachten in kwestie staan trouwens als afschrift, getikt manuscript of als geschreven tekst geüpload op de website SteinerDatenbank en kunnen langs die weg gedownload worden. Klik daartoe op de groen geblokte i achter de titels van de passende zoekopdracht aldaar: Das Christentum und die Mysterien des Altertums in Literaturdatenbank. De boekuitgave Auferstehung des Christentums - Neugeburt des Menschen (Rudolf Steiner; Uitgeverij Archiati, 2018) komt me overigens eveneens belangwekkend voor.

Vanuit een zeker referentiekader kan het beslist zinvol zijn om bij de bovengenoemde literatuur en daaraan verbonden thematiek ook Rudolf Steiners door Edouard Schuré samengevatte voordrachten Effecten van inwijding (GA 94; Parijs, 7 juni 1906) en Evolutie van het menselijk bewustzijn (GA 94; Parijs, 10 juni 1906) goed door te werken.

Eerder deze week schafte ik Arthur Schopenhauers geschriften De wereld als wil en voorstelling (Uitgeverij Wereldbibliotheek – Amsterdam, 2018), De vrijheid van de wil (Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2010) en Bespiegelingen over levenswijsheid (Uitgeverij Wereldbibliotheek, 1991) aan. Heb me voorgenomen om een deel van Rudolf Steiners schrifturen met betrekking tot een relatie tussen de filosofie van Georg Hegel (1770-1831) en Arthur Schopenhauer (1788-1860) dit jaar te vertalen, becommentariëren en actualiseren.


Music
Richard Wagner
Siegfried
De Nationale Opera

13 opmerkingen:

  1. Noot

    Verdere achtergrondinformatie over deze voordrachten gehouden te Berlijn en het daarop volgende door Steiner geschreven boek, de ambiance en toenmalige draagwijdte en impact, wordt onder andere geboden in Steiners autobiografie Mein Lebensgang (GA 28; Hoofdstuk 30).

    Uit Mein Lebensgang, Rudolf Steiner; bladzijde 396:
    " [...] Ich hielt dann die Vortragsreihe, die ich in dem Buche «Das Christentum als mystische Tatsache» zusammengefaßt habe.
    Ich habe vom Anfange an erkennen lassen, daß die Wahl des Titels «als mystische Tatsache» wichtig ist. Denn ich habe nicht einfach den mystischen Gehalt des Christentums darstellen wollen. Ich hatte zum Ziel, die Entwickelung von den alten Mysterien zum Mysterium von Golgatha hin so darzustellen, daß in dieser Entwickelung nicht bloß die irdischen geschichtlichen Kräfte wirken, sondern geistige außerirdische Impulse. Und ich wollte zeigen, daß in den alten Mysterien Kultbilder kosmischer Vorgänge gegeben waren, die dann in dem Mysterium von Golgatha als aus dem Kosmos auf die Erde versetzte Tatsache auf dem Plane der Geschichte sich vollzogen.
    Das wurde in der Theosophischen Gesellschaft nirgends gelehrt. Ich stand mit dieser Anschauung in vollem Gegensatz zur damaligen theosophischen Dogmatik, bevor man mich aufforderte, in der Theosophischen Gesellschaft zu wirken.
    Denn diese Aufforderung erfolgte gerade nach dem hier beschriebenen Vortragszyklus über Christus. [...] "

    BeantwoordenVerwijderen
  2. In dat kader vind je dit op de website van het Rudolf Steiner Verlag, namelijk een bespreking uit Die Drei van oktober 2013, mogelijk ook interessant:
    http://www.rudolf-steiner.com/wp-content/uploads/Forschungsgrundlage.pdf

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank je voor deze informatie Michel. Zal het stuk van Hoffmann aandachtig lezen. Jouw artikel Einige Anmerkungen zu Rudolf Steiners Gottesbegriff, waarnaar verwezen wordt in Esoterie anders; Antroposofie in de pers, 27 augustus 2010, circuleert niet meer op internet. Heb je het misschien nog? En zo ja, zou je het me misschien dan kunnen en willen toezenden? Is deze uitgave van Individualismus und offenbare Religion - Rudolf Steiners Zugang zum Christentum, te koop aangeboden bij ABC Boekenservice, trouwens de 1995 editie en behandelt Lindenberg daarin wel Steiner aanvullingen/aanpassingen van de 1921 editie van Das Christentum als mystische Tatsache?

      Verwijderen
    2. Overigens staat voor mij buiten kijf dat ook voor een ingewijde kennisverwerving gradueel verloopt. Dat is voor mij dus geen echt issue. Mij interesseert echter de aanvang, omvang en inhoud van de trappen van kennis bij het thematische onderzoek van een ingewijde. Niet abstract, maar concreet. Voorts leeft bij mij hier de notie: ware kennis ontsluit zich met impliciet- en expliciet-heden. Dus bij Steiner met het onderhavige thema, uitdiepen van grondige en ter zake doende kennis over Christus en het christendom, is voor mij bijvoorbeeld een relevante onderzoeksvraag: zag Steiner Jezus Christus aanvankelijk als een bijzonder vergevorderde en begenadigde ingewijde (welbeschouwd Jezus aldus Steiners latere gedetailleerde evangelie-uitleg) of als een werkelijk tot mens belichaamde Goddelijke Logos, een op aarde geïncarneerde tot godsmens geworden zonnegod (welbeschouwd Christus aldus Steiners latere gedetailleerde evangelie-uitleg). Of onderkende hij van meet af aan, op een zeker kennisniveau, dus binnen zekere (voorlopige en uitbreidbare) grenzen, beide zaken reeds?

      Verwijderen
    3. Ik durf niet te zeggen of Lindenberg in de herziene versie van zijn boekje uit 1995 (dat is inderdaad die) ook alle aanpassingen meeneemt van Steiners herziening uit 1921; ik heb zijn boek niet hier bij de hand en kan het niet even nakijken.
      Tja, en hoe het zat met Steiners inzicht in Christus in de verschillende fasen van zijn leven... Lindenberg onderzoekt dat voor behoorlijk uitgebreid in zijn tweedelige Steinerbiografie uit 1997. Waarmee het een voortzetting van zijn 1970/1995 boekje is. Steiner schrijft zelf in zijn autobiografie over een gesprek van hem als 28-jarige met de theoloog professor Wilhelm Neumann: Ich sprach meine Anschauung darüber aus, wie Jesus von Nazareth durch außerirdischen Einfluss den Christus in sich aufgenommen habe und wie Christus als eine geistige Wesenheit seit dem Mysterium von Golgatha mit der Menschheitsentwicklung lebt.

      Verwijderen
    4. Dank je Michel! Ook voor het toezenden van je artikel! Belangrijk onderwerp. Hoewel ik me niet graag begeef in een woud van controverses die spelen of gespeeld hebben tussen antroposofen, not my cup of tea, kan ik dat niet altijd negeren. Heb Lindenbergs boek Individualismus und offenbare Religion - Rudolf Steiners Zugang zum Christentum (1995) besteld. Eens zien hoe hij de zaak behandeld en wat daarbij zijn basisideeën en uitgangspunten zijn. Goed dat je Steiners melding (circa 1899) aan Neumann noemt. Zeker relevant. Zijn toenmalige uitspraak verbaast me niet, bevestigt noties die ik al had. In 1899 verscheen tevens Steiners belangrijke geschrift Der Indiviualismus in der Philosophie (GA 30, bladzijde 99 t/m 151), oorspronkelijke titel Der Egoismus in der Philosophie, welke ik een paar jaar geleden met veel belangstelling heb doorwerkt. Heb de indruk dat een flink aantal mensen, waaronder antroposofen, dat geschrift niet met de nodige onbevangenheid tot zich namen en voorbarige of verkeerde of conclusies trokken. In het bijzonder de volgende drie alinea's uit het artikel (GA 30, bladzijde 103) gaven aanleiding tot misverstanden. Voor de tekst in kwestie zie het onderstaande.

      Rudolf Steiner; GA 30, bladzijde 103:

      “ […] Will man den Standpunkt des religiösen Menschen charakterisieren, so muß man sagen: er versucht die Welt von sich aus zu beurteilen, aber er hat nicht den Mut, auch sich selbst die Verantwortung für dieses Urteil zuzuschreiben, deshalb erfindet er sich Wesen in der Außenwelt, denen er diese Verantwortung aufbürdet.

      Durch diese Betrachtungen scheint mir die Frage beantwortetzu sein: was ist Religion? Der Inhalt der Religion entspringt aus dem menschlichen Geiste. Aber dieser Geist will sich diesen Ursprung nicht eingestehen. Der Mensch unterwirft sich seinen eigenen Gesetzen, aber er betrachtet diese Gesetze als fremde. Er setzt sich zum Herrscher über sich selbst ein. Jede Religion setzt das menschliche Ich zum Regenten der Welt ein. Ihr Wesen besteht eben darinnen, daß sie sich dieser Tatsache nicht bewußt ist. Sie betrachtet als Offenbarung von außen, was sie sich selber offenbart.

      Der Mensch wünscht, daß er in der Welt oben an erster Stelle stehe. Aber er wagt es nicht, sich als den Gipfel der Schöpfung hinzusteilen. Deshalb erfindet er sich Götter nach seinem Bilde und laßt von ihnen die Welt regieren. Indem er so denkt, denkt er religiös.
      […] “

      Verwijderen
    5. Kort commentaar op de bovenstaande controversiële steinertekst

      In twee direct daarop volgende alinea's (ook op bladzijde 103) wordt de context duidelijk waarin Steiner het gestelde plaats. De finale finesse van die context wordt vaak niet goed begrepen. Zelfs door antroposofen. Daarover een andere keer. Moet nu tot andere zaken overgaan.

      Rudolf Steiner; GA 30, bladzijde 103

      “ […] Das religiöse Denken wird von dem philosophischen Denken abgelöst. In den Zeiten und bei den Menschen, wo diese Ablösung geschieht, enthüllt sich uns die Menschennatur auf eine ganz besondere Weise.

      Für die Entwickelung des abendländischen Denkens ist besonders interessant der Übergang des mythologischen Denkens der Griechen zu dem philosophischen. Drei Denker möchte ich zunächst aus der Zeit dieses Übergangs hervorheben: Anaximander, Thaies und Parmenides. Sie stellen drei Stufen dar, die von der Religion zur Philosophie führen. […] “

      Verwijderen
  3. Beste John,
    Hier is sprake van een misverstand. Zoals ik schreef, was Steiner een jaar of 28. Dat was dus in 1889, niet 1899. Het speelt in zijn Weense tijd, die duurde van 1879 tot 1890, beschreven in hoofdstuk VII in zijn autobiografie.
    Wilhelm Neumann verschijnt trouwens nog een keer in Steiners biografie. In Die Philosophie des Thomas von Aquino, de voordracht op 24 mei 1920, noemt Steiner hem op een essentiële plaats, namelijk naar aanleiding van een van de eerste voordrachten die Steiner in zijn leven hield, op 9 november 1888:

    Wenn ich hier ein persönliches Erlebnis einfügen darf, so kann es das folgende sein. Es soll nur illustrieren, in aller Bescheidenheit. Als ich am Ende der achtziger Jahre in Wien im «Wiener Goethe-Verein» sprach über das Thema «Goethe als Vater einer neuen Ästhetik», da war unter den Zuhörern ein sehr gelehrter Zisterzienser. Ich setzte auseinander, wie man sich die Vorstellung Goethes über die Kunst zu denken hat, und da tat dazumal der Pater Wilhelm Neumann, ein Zisterzienser, der zugleich Professor an der theologischen Fakultät der Wiener Universität war, den merkwürdigen Ausspruch: Die Keime zu diesem Vortrage, den Sie heute uns gehalten haben, die liegen schon bei Thomas von Aquino! – Es war mir doch ein außerordentlich interessantes Erlebnis, von dem Pater Wilhelm Neumann zu hören, daß er, der natürlich voll eingeschult war – denn es war ja schon nach dem Erscheinen des Neuthomismus innerhalb des katholischen Klerus –, der also ganz eingeschult war im Thomismus, daß er empfand, daß im Thomismus etwas liegt wie die Keime zu dem, was da als die Konsequenz der Goetheschen Weltanschauung in bezug auf die Ästhetik gesagt wurde.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Beste Michel,
      Oh juist, het gaat hier om een domme rekenfout van mijn kant: 1861 + 28 = uiteraard niet 1899. Maar op het steinercitaat uit GA 30 had ik so wie so gewezen, omdat die me bij dit onderwerp van toepassing lijkt. Daar schrijft Steiner met scherpe pen en kan hij makkelijk verkeerd worden begrepen. Als je de twee laatsgenoemde alinea's over het hoofd zou zien, zou je kunnen denken dat Steiner in 1899 over religie in hoofdlijnen hetzelfde zou hebben gedacht als de filosoof Ludwig Feuerbach. Wat niet het geval is.

      Verwijderen
    2. De voordrachtenreeks De filosofie van Thomas van Aquino (GA ) is ook naar mijn idee zeer belangrijk. In verband met de filosofie van Hegel zal ik daarmee dit jaar opnieuw aan de slag gaan. Steiner had duidelijk heel veel respect voor Wilhelm Neumann. Een bijzondere man.

      Verwijderen
  4. Als je wilt, kun je dit leggen naast wat Steiner op het eind van de eerste voordracht op 18 juli 1924 in Arnhem zegt (GA 240), waar het om dezelfde Wilhelm Neumann gaat:

    Und dann kam das Merkwürdige, daß ich einmal in Wien einen Vortrag hielt. Dieselbe Persönlichkeit war dabei, und nach dem Vortrage machte sie eine Bemerkung, die gar nicht anders aufzufassen war, als daß der Mann in diesem Augenblicke ein volles Verständnis hatte für einen Menschen der Gegenwart und für die Beziehung dieses Menschen der Gegenwart zu seiner früheren Inkarnation. Und was er da über den Zusammenhang von zwei Erdenleben sagte, das war richtig, war nicht falsch. Aber er verstand gar nichts; er sprach das nur.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dat lijkt er op te wijzen dat Neumann levendig geïnspireerd werd, maar hij die geïnspireerde inhoud met zijn eerder ontwikkelde referentiekader niet altijd goed kon plaatsen.

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2019

Gemeenschap – 8 april 2019

Closure – 1 april 2019

Distantie en existentie met monoloog en dialoog – 29 maart 2019

Beweging – 22 februari 2019

Geplande publicatie bij Schrijfbureau Bewustzijnsziel – 15 februari 2019

Gratis Google voorzieningen op de tocht – 1 februari 2019

Eerbiedigende aandachtigheid – 31 januari 2019

Verborgen werkwoord: ontkenteren - 21 januari 2019

Philosophy, Spiritual Activity and Christianity – 14 januari 2019

Lemniscaat – 11 januari 2019

Modern Soul and Struggling Psyche (Mind) – 1 januari 2019

2018

My initiation and moral development – 14 december 2018

Music and ethics – 7 december 2018

Energy – 23 november 2018

Geestelijk ontwaken – 9 november 2018

Freedom and Spiritual Activity – 29 oktober 2018

Intuitions – 24 oktober 2018

Settle – 24 september 2018

De agenda die niet geschreven werd – 21 september 2018

Ecstatic or grounded – 10 september 2018

Ragnarok – 27 augustus 2018

Nietzsche’s Philosophers of Perhaps – 19 augustus 2018

Pensées – 11 augustus 2018

Dixit – 10 augustus 2018

Bestemmen – 6 augustus 2018

Antroposofen en politiek – 16 juli 2018

Cup of Tea – 2 juli 2018

Fresh – 22 juni 2018

Mind You – 13 juni 2018

The Opposite of Brexit? – 21 mei 2018

Consciousness Soul – 7 mei 2018

Small experience – 30 april 2018

Still – 16 april 2018

Een paasgedachte - (Parsifal - Deel 9) – 2 april 2018

Beware – 26 maart 2018

Vrijheid en deugd – 12 maart 2018

Forces & Creatures – 31 januari 2018

2017

Self-respect and development – 19 december 2017

Grace – 6 december 2017

Virtues – 4 december 2017

Oh Well – 23 november 2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate