woensdag 16 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest

Afgelopen weekend kwam het er niet van. Schrijven en plaatsen van een vervolgbericht op mijn blogbericht van 6-1-2013 over EU, EMU en economische kwesties meer in het algemeen. Waar zat hem dat nu eigenlijk in? Tja eerlijk gezegd gooide een oude passie van mij, die met grote kracht weer opspeelde het afgelopen weekend, roet in het eten. Nee niet een ex-vriendin, …laat ik het daarover niet hebben, maar een spel, een denksport: het schaakspel. Ik houd van strijd in allerlei vormen en hoedanigheden; theoretisch of praktisch. Is altijd zo geweest. Afgelopen zaterdag ging het Tata Steel Chess Tournament 2013 te Wijk aan Zee van start en ja ik ging voor de spreekwoordelijke bijl, dat wil zeggen werd weer gegrepen door het spel. Spijkerde mezelf bij op dat vlak, moest er weer even alles over weten, …en verloor daarmee de tijd en daarbij behorende planning en voornemens uit het oog. Deze keer een blogbericht met weinig snelkoppelingen. Voornamelijk kale tekst. Gebeurt zelden in dit digitale notitieboek. Vervolgbericht over economie en politiek is dus verschoven naar komend weekend.

Van pakweg mijn zestiende tot ongeveer mijn dertigste was ik clubspeler. Tijdlang was ik ook jeugdleider aldaar. Op twaalfjarige leeftijd kwam ik in aanraking met dat bordspel. Kon op zich wel aardig schaken, maar er ontbrak wat aan mijn spel. Iets van node om op dat gebied werkelijk door te breken, echte grote stappen te maken. Achteraf bezien vind ik het zeker niet erg dat ik er niet echt in door ben gegaan, er een zeker moment een punt achter zette. Was tevens onvermijdelijk want mijn andere interesses waren te talrijk en te krachtig om me in voldoende mate op het spel te kunnen blijven richten. Eigenlijk werd ik tijdens een schaakwedstrijd, ook daarvoor en daarna, al teveel afgeleid door andere zaken. Te veel interesse bijvoorbeeld in het voorkomen, het welzijn en de eventuele eigenaardigheden van mijn opponent. Van die typisch menselijke, al te menselijke aspecten. Bovendien, en dat was nog veel belangrijker, werd ik vanaf mijn adolescentiefase al gegrepen door wereldbeschouwelijk vraagstukken. Kortom, als schaakspeler was ik niet genoeg gefocust op het spel. Bij lange na niet.

Lethe - Rivier der vergetelheid
Doorslaggevend is echter wat echte sterke spelers hebben en wat ik duidelijk niet heb en met mij vele andere mensen eveneens niet: iets wat in de volksmond wel een fotografisch geheugen genoemd wordt. Dat heb ik dus duidelijk niet. Mijn geheugen is zeker niet slecht, maar kenmerkt zich absoluut niet door wat je een echt krachtig beeldgeheugen zou kunnen noemen. Met mijn verbeeldingskracht is niets mis, maar die is bij mij vrijwel altijd weer op toekomstige zaken gericht, veel minder op wat eens was. Ik moet dus vaak voor allerlei zaken en kwesties via tussenstappen weer tot een beeld van het verleden geraken, tot beelden van die bekende gedane zaken die geen keer meer nemen. Ben filosofisch ingesteld en poëtisch aangelegd, terwijl de wereld van het strategische denken met al zijn strijdelementen me al heel vroeg aantrok.

Wat is een fotografisch geheugen en bestaat dat welbeschouwd wel? Tja een mens is geen fotocamera, hij zou volslagen in de war raken als alle mogelijk nabeelden als gevolg van visuele waarnemingen in zijn bewustzijn aanwezig zouden blijven. Elk redelijk gezond mens heeft nabeelden, zonder dat reservoir aan beelden geen voorstellingsleven. Menselijk voorstellingsleven behoeft evenwel vrijheid en keuzemogelijkheden, vaart per slot van saldo niet wel bij dwangvoorstellingen. Herinneringsvermogen is belangrijk voor een mens, doch ook het vermogen om zaken weer te kunnen vergeten, te laten wegzakken en te laten rusten is van vitaal belang.

Gaandeweg bij het ouder worden leren de meeste mensen beide vermogens min of meer bewust te hanteren; bewust zaken weer oproepen, tot herinnering brengen en bewust dingen van zich afzetten. Qua intensiteit is het vermogen tot herinneren en vergeten afhankelijk van dat wat menselijke opmerkingsgave genoemd wordt, welke op zichzelf genomen qua kracht, helderheid en gerichtheid ook weer verschilt van mens tot mens, persoonlijkheid en menstype. Is men over het algemeen wakker en zo ja in welke zin dan wakker en waar zoal dan op gericht of meer dromerig ingesteld of meer (ver)slapend van aard? Dat hangt dan ook weer met leeftijd, levensfasen en persoonlijkheidsstructuur samen natuurlijk.

Magnus Carlsen
Drie zeer bekende schakers met een buitengewoon krachtig beeldgeheugen zijn Bobby Fischer, Garry Kasparov en tegenwoordig bijvoorbeeld Magnus Carlsen. (Er zijn er veel meer natuurlijk.) Dat hadden ze al als kind. Wonderkinderen heb je in allerlei soorten en maten en op allerlei gebieden. Als het gaat om beeldgeheugen kan onder andere het schaakspel dienstdoen als een goede graadmeter, omdat een krachtige speler zoveel bordstanden en partijen dient te kunnen onthouden en wel onmiddellijk en spontaan, wil hij kunnen uitgroeien tot een werkelijk goede speler. Misschien overbodig om op te merken dat je er met een goed en krachtig beeldgeheugen zeker nog niet bent. Een goede speler heeft meer nodig, maar zekere buitengewoon aanwezige basisvermogens zijn zeker wel van node.
 
Tegenwoordig zijn wereldkampioenen schaak geen universele kampioenen meer. Door computers zijn ze voorbij gestreefd. De sterkste menselijke spelers kunnen de krachtigste schaakcomputers niet meer aan. Dat staat vast, is onverbiddelijk aangetoond. Computers zijn ongelofelijke krachtpatsers als het gaat om weergeven en toepasbaar laten zijn van (door)rekenbare algoritmische mogelijkheden; daarin zijn ze niet te evenaren door hun scheppers, hun ‘goden’, de mensen. Het operationele geheugen van de ene mens is meer auditief (luisteren) aangelegd, van de ander meer tactiel (tast) of motorisch (bewegen) en van weer een ander meer visueel. Aardig in het kader van dit blogbericht is het volgende deelcitaat uit dit wikipedia artikel:
Uit: Fotografisch geheugen, of eidetisch geheugen (Wikipedia)
“Het fotografisch geheugen is een controversieel onderwerp. Er is weinig systematisch onderzoek naar gedaan. De meeste gevallen berusten op van horen zeggen en zijn niet nader geverifieerd. Sommige onderzoekers denken zelfs dat het fotografisch geheugen op een mythe berust. Zo zegt Marvin Minsky in zijn boek The Society of Mind dat hij nooit hard bewijs heeft kunnen vinden voor het bestaan van een fotografisch geheugen. Ook de psycholoog en schaker Adriaan de Groot was een dergelijke mening toegedaan. De Groot onderzocht het geheugen van schaakgrootmeesters door hen te vragen allerlei zetten op het schaakbord te memoriseren. Hoewel de schakers verbluffend goed (en beter dan niet-experts) posities en zetten konden onthouden, bleek dit alleen op te gaan voor echte zetten. Als de schaakstukken op posities waren geplaatst die in een echt schaakspel niet voorkwamen, bleken zij niet van gewone proefpersonen te verschillen. Dit wees er op dat zij het vermogen hadden ontwikkeld om bepaalde complexe informatie te organiseren en te structureren, in plaats van dat ze beschikten over een aangeboren fotografisch geheugen.”
Mefisto
Denk dat de onderzoeksobservaties en –analyses van Adriaan de Groot zeker kloppen. Wat een mens zich aan waarnemingsbeelden kan herinneren moet een zekere mate van betekenis voor hem hebben en die betekenis gaf hij er eerder zelf (al) aan door te verbinden aan waarnemingen (1) zijn eigen dynamische houding en wilsintenties ten opzichte van zekere waarnemingsinhouden en (2) denk- en beoordelingsprocessen (2a) uit hem zelf voortgekomen of (2b) ontleend aan, dat wil zeggen meegedacht met de in taal verwoorde denkproducten van een ander mens.

Wilt u zich meten met een schaakprogramma op internet? Ga u gang, take your chance and fight against the unexpected: Internet schaakprogramma (drie speelniveaus).

Muziek
1. Typical Male – Tina Turner (Poor Tina)
2. White Rabbit – Jefferson Airplane (Live at Woodstock met zangtekst; 1969)

10 opmerkingen:

  1. Een verrassend en bijzonder interessant weblogbericht, John! Voor mij in ieder geval herkenbaar. Op deze manier is dat lastige thema van kunstmatige intelligentie voor mij toch heel toegankelijk geworden. En misschien weinig links dit keer (hoewel dat best nog meevalt), maar je hebt wel weer mooie afbeeldingen erbij gezocht.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dank je. Op internet kun je als schrijver natuurlijk nogal snel doorschieten met tekstverwijzingen naar derden en daarmee soms of zelfs regelmatig eigenlijk niet echt toekomen aan je eigen betoog en gedachten. Moet ik nog of misschien moet ik zeggen moet ik weer meer evenwicht in zien te vinden. Dit stuk was vanavond redelijk snel en spontaan geschreven.

    Kunstmatige intelligentie is voor mij een apart onderwerp. Wordt er niet door geobsedeerd, maar het is een feit dat de techniek ongelofelijk snel voortschrijdt. Denk dat het extra interessant wordt zodra mechanische en biologische vormen van techniek steeds meer met elkaar verweven raken.

    In 1996 won Kasparov nog van Deep Blue een IBM schaakcomputer, in 1997 in een tweede match delfde hij echter toch het onderspit. Volgens hem door menselijk bedrog. Dat is nooit aangetoond. Maar anno 2013 zal ook Kasparov niet meer ontkennen dat de sterkste schaakprogramma's door de sterkste menselijke schaakspelers in een match over meer partijen niet meer verslagen kunnen worden. Althans dat dit zeer onwaarschijnlijk is. Hier een mooie documentaire (2003) over zijn match tegen Blue in 1997, een interessante terugblik op dat historische gebeuren: Game Over: Kasparov and The Machine.

    In een andere documentaire komt naar voren dat Kasparov met zijn buitengewone gaven in het dagelijkse leven tamelijk onbeholpen kon/kan zijn, hij zei daarover toen ook onomwonden dat het echte leven ook voor hem natuurlijk veel en veel ingewikkelder is dan het schaakspel. Dat spreekt vanzelf natuurlijk.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bij het woord "Kunstmatige intelligentie "dwaalde mijn gedachten af naar de velen therapeuten met een diploma op zak maar die de levenservaringen missen om een autoriteit te kunnen zijn in hun vakgebied.
      Op de vrije scholen leraren die geen wezenlijke verbinding kunnen maken ze denken te weten, maar ook weer alleen in theorie.
      Dit vind ik zorgwekkend...de vervlakking op alle gebieden. Je uitspraak...
      "mechanische en biologische vormen van techniek steeds meer met elkaar verweven raken. Ik huiver John!
      Verder genoot ik van je persoonlijk verhaal....een persoonlijk verhaal geeft warmte aan het geheel van contact nietwaar?

      Verwijderen
    2. Vervlakking waar dan ook is inderdaad een zorgpunt Leonie. Als het gaat om vrijeschool onderwijs: zelf heb ik tot op heden niet veel contact onderhouden en te maken gehad met vrijescholen en vrijeschool leraren, omdat ik zelf geen kinderen heb en ook niet uit een een antroposofische georiënteerd gezin afkomstig ben. Bezoek wel de verenigingsavonden van AViN Rotterdam en kom daar wel (oud) vrijeschool leraren tegen. Met al die mensen aldaar kan ik het wel goed vinden.

      Biologie en techniek zullen deze eeuw denk ik zeker wel nader samengebracht worden. Dat is nu al gaande. Neem wat dat aangaat bijvoorbeeld, er is meer, de ontwikkelingen op het gebied van de nanotechnologie. Voorzichtigheid en weldenkendheid en dieper inzicht is hierbij inderdaad geboden. Wat zou je kunnen doen en wat zou je misschien beter kunnen laten? Dat soort vraagstukken en dilemma's.

      Fijn om te lezen dat het verhaal je aansprak. Misschien kan ik meer stukken van me hier op Cahier in toekomst nog wat meer of wat extra persoonlijk toonzetten. Het ene onderwerp leent zich daar naar mijn idee meer voor dan de andere. Hangt ook af van persoonlijke stemming en soort van betoog, verslag, aankondiging enzovoort op moment van schrijven en publiceren.

      Overigens is dit wel een aardige bijdrage van leerlingen van het Bernard Lievegoed College uit Maastricht over ontwikkelingen op het gebied van nanotechnologie: Nanovisie van leerlingen van de Bernard Lievegoedschool uit Maastricht (2010).

      Verwijderen
    3. Het is trouwens wel zo dat ik decennia lang tevens geschriften en voordrachten van Steiner over menskunde mede in relatie tot vrijeschool onderwijs heb bestudeerd. (Antroposofie: inwijdingswetenschap en wijsheid omtrent de mens.)

      Verwijderen
  3. Reacties
    1. Dank je Michel! Zeer interessant. Zal ik komend weekend in deze reactieruimte nader op ingaan. Ben nu bezig met administratie rompslomp en voorbereidingen vergadering. Dus later meer hierover.

      Verwijderen
    2. Michel, ik begrijp wel wat Magnus Carlsen hier bedoelt. Hij is geen universeel genie; was hij ook niet als 'wonderkind'. En genialiteit kan zich langs verschillende (ontwikkelings)wegen voorbereiden en manifesteren. 'Wat goed is komt vroeg', is bijvoorbeeld een gezegde dat zeker niet altijd op gaat. Bekend feit is dat je vroeg- en laatbloeiers hebt enzovoort.

      Verwijderen
  4. Vreemd, ik zie nu pas dat je een paar nieuwe blogberichten hebt. Daar heb ik nooit een mail over ontvangen. Die van 3 januari was de laatste. Ik ben nog wel e-mail abonnee. Dat heb ik net gecheckt.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. 't Rommelt nogal met de functionaliteit van Blogspot zo nu en dan Ridzerd. In ieder geval op Cahier. Ook qua schrijfplanning liepen zaken weer anders. Misschien kom ik vanavond weer toe aan plaatsen van een blogbericht op Cahier. Ga het tussen drukke bedrijven door in ieder geval proberen. En Michel heeft ook nog een beloofde reactie tegoed.

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate