woensdag 15 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen

Literatuur en letteren. In bescheiden mate heb ook ik daar iets mee. Afgelopen zondag bezocht ik aan de Coolsingel te Rotterdam boekhandel Donner weer even  en zag ik dat kleine boekje wederom liggen, dat roemruchte boekwerkje van Johann Wolfgang von Goethe: Het lijden van de jonge Werther. Tweedehands geprijsd voor € 6,50 kon ik het niet laten liggen. Pak mee, ‘t is bijna winter! Nukkige en nooddruftige verrücktheit, nogal eens verbonden met liefdeszucht tevergeefs geleefd, tot aan het einde toe uitgewoed, is ook mij bekend. Jazeker. Uit eerste hand, ...gelukkig wel spaarzaam. Over dat levensgegeven schreef Goethe op 25-jarige leeftijd de genoemde roman. Daartoe nam hij als hoogbegaafde jongeman de schrijfveer ter hand in een levensfase die zich kenmerkt door gewaarwordingsdrift en zwenkend levensgevoel: himmelhoch jauchzend zum Tode betrübt. Vergelijkingmateriaal: Sturm und Drang (1770–1786).

Hier die dichtregels uit Goethe’s Freudvoll und Leidvoll in audio-visuele vorm, ambivalent pril gevoelsleven:


Vier jaar geleden schreef ik een kort blogbericht naar aanleiding van een onaangename ervaring opgedaan bij de hoofdvestiging van openbare bibliotheek Rotterdam, men had Goethe’s verzameld werk in de uitverkoop gedaan. Voor nadere kennismaking van met name zijn meer wetenschapsfilosofische en natuurwetenschappelijke opvattingen in authentieke en oorspronkelijke vorm kon ik er niet meer terecht. Vond en vindt dat eigenlijk nog steeds een schande! Zie het blogbericht Digitale bibliotheek - Zeno.org (Cahier, 26-9-2010).

Eén november dit jaar start ik het nieuwe weblog op waarover ik reeds schreef in Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding (Cahier, 12-9-2014). In context bezien zijn Goethe’s aforismen en stellingen de aandacht en het overdenken namelijk nog altijd zeker waard!

Gerrit Komrij
In de Salamander Klassiek uitgave van Goethe’s Het lijden van de jonge Werther staat een interessant nawoord van Gerrit Komrij (1944 - 2012) afgedrukt: Nawoord van Gerrit Komrij over Het lijden van de jonge Werther (1975). Het begint vlijmend, Komrij neemt het op voor de illustere Duitser, maar dan wel, zoals het bijna altijd gaat, naar eigen maatstaven:
“[…] Bij het horen van de naam Goethe denken veel mensen eerder aan 'n bestoven foliant, of liever aan ‘n waarlijk onafzienbare rij van bestoven folianten, dan aan 'n schrijver. Op z’n best koesteren ze een afschuw voor de pedante staatsman, de doorregen Olympiër die feilloos de middelmaat prees en likte, en meer op 'n korset leek dan op ‘n god. Tijdens Goethes leven wist men al een grafschrift op hem te schrijven dat als volgt luidde:
Hier ruhet Goethe’s Leib;
sein Geist War vor dem Leib schon abgereist.


In Nederland wordt die houding het scherpst verwoord door Multatuli, die het in zijn Duizend-en eenige-hoofdstukken over specialiteiten heeft over ‘die bekwame
faiseurmet zijn ‘meer geprezen dan gelezen werken’ en die, naar aanleiding van Cervantes, zegt ‘dat de Don Quichot meer ziel gekost heeft dan Goethe ooit bezat’.

Maar langzaam werd, in de twintigste eeuw, Goethes starre en zielloze huid, de schrik van de kinderschooltjes, afgepeld, het materiaal werd opnieuw gerangschikt, de accenten anders gelegd, en toen kwam ook het onberekenbare loeder tevoorschijn, de gefrustreerde erotomaan, de superieure parodist.

De geheel vanuit dit standpunt van menselijkheid en, wat Multatuli noemt, ziel geschreven
biografie van Richard Friedenthal kon nog in het begin van de jaren zestig van deze eeuw een hele garde grijze professoren schokken. Ja, ze kenden ook Lotte in Weimar, van Thomas Mann, en nog wel meer, maar dat was fictie... en dit... een biografie! Wetenschap! Heiligschennis! […]”
Aldus Komrij. We leven nu 39 jaar later. Tand des tijd die knaagt, ...wat zal dan schragen(?); Goethe's werk heeft ondertussen evenzeer freudiaanse tekstinterpretaties stil doorstaan. Momentaan. Van een Goethe revival zal en kan in deze eeuw eveneens geen sprake zijn, denk ik. Maar werken aan bevordering van een scherper en dieper begrip van zijn geestesvruchten en kunstwerken kan naar mijn vaste overtuiging wel bijdragen tot iets meer bezinning en bezonnenheid op allerlei levensgebieden.

Muziek
Freudvoll und leidvoll – Ludwig von Beethoven

13 opmerkingen:

  1. Ik ben verbaasd over de woorden van Gerrit Komrij. In ons huis 'leeft' Goethe wel en naast hem meerdere oudgedienden die verder keken dan hun neus lang was. En daarnaast is er natuurlijk ook aandacht voor huidige grootheden, die aansluiten bij de belevingswereld van de tijd waarin wij nu leven. Ontwikkeling blijft..... die stopt niet!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Het gehele nawoord van Komrij kan op deze webpagina gelezen worden. Ontwikkeling gaat voort, gelukkig wel. Dat zij niet altijd naar juiste waarde wordt geschat of niet wordt onderkend of niet wordt opgepakt of ter hand genomen en genegeerd, is wat anders. Een open mind blijft belangrijk, evengoed voor zekere oud leraren Duits (Koot en de Bie; parodie).

    BeantwoordenVerwijderen
  3. John e.a. lesers & luisteraars hier Arnold Mendelssohn - Drei Madrigale opus 47 nach Goethes „Die Leiden des jungen Werthers" de tekst loopt mee met de madriagalen 1. „Ich werde sie sehen!“ 19. Juli 1771. 2. Wie die Gestalt mich verfolgt! 6. Dezember 1772. 3.Warum weckst du mich, Frühlingsluft? 21. Dezember 1772 kort voor Kerstmis.
    Werther werd zich ervan bewust dat de liefde voor Lotte een onbereikbaar verlangen zou blijven.
    De toonzetting wordt Deuterus genoemd, biddend en weeklagend, verwijzend naar de vastentijd.
    Meest bekende voorbeeld; in deze Deuterus kerk toonsoort, Oh Haupt voll Blut und Wunden.
    https://www.youtube.com/watch?v=wz3Ohi_49Go#t=54 10.32 minuten

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Mooi, dank je Matthijs(!): Drei Madrigale opus 47 nach Goethes „Die Leiden des jungen Werthers" - Arnold Mendelssohn. Goed ook die zangtekst bij dit bijzondere muziekstuk, Het tevergeefse verlangen spreekt er helemaal uit.

      Verwijderen
  4. De verschijning van Goethe's Werther roman bracht een ware Werther-koorts teweeg, enige waakzaamheid is dus geboden let op uzelf en vrienden!
    RIVM en partners meldt; U heeft gezocht op: "werther koorts" en er zijn 0 resultaten in tegenstelling tot; U heeft gezocht op: "ebola" en er zijn ongeveer 292 resultaten.
    In Goethe’s tijd reageerden jongeren uit de burgerij, door zich te vereenzelvigen met Werther’s lot.
    Zij kleden zich met het zogenoemde Werther kostuum. Bestaande uit een blauw lakens rokkostuum met daaronder een geel vest, een kniebroek van geelkleurig leer, kaplaarzen en een ronde grijze vilten hoed. https://www.youtube.com/watch?v=vmd64zVMjw4 op 58 seconden 2.07 minuten.
    of zie hoe de Werther-Tracht wordt samengesteld.
    http://zeitenwanderer.blogspot.nl/2013/06/werther-tracht-die-leiden-des-jungen.html

    Goethe had zelf niet op een dergelijke maatschappelijke invloed van zijn roman gerekend. Later schreef hij: "So verwirrten sich meine Freunde daran, indem sie glaubten, man müsse die Poesie in Wirklichkeit verwandeln […] und sich allenfalls selbst erschießen: und was hier im Anfang unter Wenigen vorging, ereignete sich nachher im großen Publikum".
    Kort door de bocht; mijn vrienden verwarden zichzelf met hun geloof de Poezie in werkelijkheid te moeten veranderen.

    De laatste Goethe herdenking Goethe herdenking 200-ste geboortedag was: Polygoon bioscoopjournaal 1.28 minuten en
    Tentoonstelling Gemeentemuseum ’s-Gravenhage 27 Aug. tot 15 Oct. 1949 Toegang 25 cent Haags Cultureel Centrum, een revival voor de 300-ste geboortedag passeert net deze eeuw, John.

    John. ik versta helaas niet de techniek van het 'deep-loaden' tenminste hoe je de links vanaf jouw blog direct kan weergeven.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank wederom voor je informatie en commentaar Matthijs. 'Copycat gedrag' tref je ook vandaag de dag aan. Een zekere Loes schreef er eens een interessant blogbericht over: Kopieergedrag (Proud2Bme, 6-5-2011). Tamelijk veel mensen zijn zeer beïnvloedbaar. En inderdaad was dit niet de bedoeling van Goethe. Aan de andere kant heb je tevens de meer eigenzinnige mensen die zich weinig gelegen laten liggen aan wat zich in hun omgeving voltrekt, dat wil zeggen meer bij zichzelf blijven en de dingen meer naar hun eigen hand zetten. De film Goethe! (Youtube) uit 2010 staat geheel geüpload op intertnet. Zie ook Goethe! - Wikipedia.

      Verwijderen
    2. En wat aan copycat gedrag versus eigenzinnigheid eigenlijk zoal ten grondslag ligt beschrijft Rudolf Steiner heel helder in zijn voortreffelijke voordracht De positieve en de negatieve mens.

      Verwijderen
  5. "Gehindertes Glück, gehemmte Tätigkeit, unbefriedigte Wünsche, sie sind nicht Gebrechen einer besonderen Zeit, sondern jedes einzelnen Menschen, und es müsst schlimm sein, wenn nicht jeder einmal in seinem eigenen Leben eine Epoche haben sollte, wo ihm der 'Werther' käme, als wäre er Bloß für Ihn geschrieben" bemerkt Goethe im Gespräch mit Eckermann 1824/Seite 20

    Bericht 31 oktober 2014 09:40. Correctie op; de Link De positieve en de negatieve mens.
    DER POSITIVE UND DER NEGATIVE MENSCH is te vinden in Öffentliche Vorträge - GA 58 Pfade der Seelenerlebnisse en niet in GA 205 Menschenwerden,Weltenseele und Weltengeist, zoals uitgeverij Pentagon abuisievelijk vermeldt.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank je Matthijs! Wat een waardevolle opmerking van Goethe over zijn Werther personage naar Eckermann! Goed om kennis van te nemen. En inderdaad je hebt helemaal gelijk, uitgeverij Pentagon gaat op dit punt even de mist in. Wel heel goed dat ze het vertaald hebben. Een belangrijk boekje!

      Verwijderen
  6. ↔ ↔ ↔ Werther’s heartbreaking story revived on Korean stage

    http://www.korea.net/NewsFocus/Culture/view?articleId=115927

    Kostümführung zum 240. Wertherjubiläum: "Lotte im Museum"

    Die Heimat von Goethes wohl bekanntestem Roman "Die Leiden des jungen Werthers" befindet sich in Wetzlar. In seiner Zeit an der Lahn, im Jahre 1772, erlebte Goethe die Geschichte, die er vor 240 niederschrieb. So erhielt Wetzlar einen festen Platz in der Weltliteratur.

    Anlässlich dieses Jubiläums empfängt Charlotte Buff im Rahmen einer neuen Kostümführung die Gäste persönlich im Deutschordenshof und gewährt einen Einblick in ihr privates Leben in ihrem Geburts- und Wohnhaus. etc.
    …Die nächste Kostümführung mit anschließenden Rundgang durch die Ausstellung findet am Samstag, 22. November 2014, statt und dauert etwa 1,5 Stunden…

    http://www.wetzlar.de/media/custom/370_19759_1.PDF?1409911040
    N.a.v. bericht over herdenken 30 oktober.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. John e.a. lezers ik vond een aan te bevelen beschrijving.

    http://www.groene.nl/artikel/lotte-ik-wil-sterven#
    woensdag 29 juli 1998
    'lotte, ik wil sterven'

    HET HEEFT de reputatie een der beroemdste boeken van zijn tijd te zijn, hetgeen meer zegt over de betreffende tijd dan over de betreffende roman.

    door Martin van Amerongen
    Wees voorzichtig! Na lezing moet de complete vloerbedekking worden ontzilt, een gevolg van het feit dat tweehonderd pagina's lang een constante tranenvloed de huiskamer is binnengestroomd.
    Het zijn de tranen van de jonge Werther, die zich even eerder, op de voorlaatste bladzijde van zijn lijdensgeschiedenis, uit liefdesverdriet - 'Lotte! Lotte, vaarwel, vaarwel!' - een kogel door zijn kop heeft geschoten. (en dan volgt o.a. 10 pagina’s in PDF te downloaden of te lezen op het scherm)

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Ik vond dit te aardig om een Rotterdammer te onthouden. Werther invloed aan de Maas.

    Aan de meisjes.
    Bekoorlyke Voorwerpen der Liefde, vriendelyke Meisjes! ziet hier weder, de vruchten van onze vrye en vroolyke uuren, die wij, gaarne, hebben willen opofferen, om u te onthalen, op die geringe voordbrengsels van de aangenaamste tijdvakken onzes levens, en U dus, andermaal, een bondeltje van Nieuwe Zangstukjes toegeheiligd!
    Welaan, Beheerscheressen van onze harten, ontvangt ons Zangeresje aan de Maas,met geen mindre liefde, dan waar mede, gy ons Kransje van Letterbloempjes hebt verwelkoomt.
    Laaten uwe lieve orgelkeeltjes, alwederom, de toonen van onze eenvoudige cyter vervangen; zoo zien wy onzen arbeid ruim beloont, en zullen, by het hooren van uwe hartstreelende stemmen, wanneer onze onschuldige toontjes van uwe lieve lippen rollen, ons verblyden, door iets tot uw vergenoegen te hebben toegebragt.

    http://resources4.kb.nl/resources404/dpo/5778/pdf/dpo_5778.pdf Het zangeresje aan de Maas
    http://www.earlydutchbooksonline.nl/nl/edbo wordt toekomstig http://www.delpher.nl/

    Het Nederduitsch zangeresje aan den boort der Maas.

    Het dichtlievend meisje.
    Wys: Lubin est d'une figure.
    Uit de opera. Annette & Lubin.

    Zoude een man myn hart bekooren!
    En ik mynen kostbren tyd,
    In de schyn-vermaaken smooren?
    Neen, u blyft myn ziel gewyd
    Dichtkunst, uw verstandig streelen
    Kieze ik boven 't min-vermaak,
    Gy, gy kunt geneugten deelen,
    Van een Goddelyken smaak:
    U wil ik beminnen.
    Neen huwelyks vreugd!
    Nooit boeid gy myn zinnen
    In myne jeugd.

    By uw, leezenswaarde Boeken,
    Schatten van het edel brein,
    Kan ik ruimer wellust zoeken;
    Wat is uwe blydschap rein!
    Dierelyke minvermaaken
    Zyu één oogenblik van zoet;
    Doch al' wat zy na doen smaaken
    Is een eeuw van gal en roet.
    De vruchten der Dichters
    Behaagen my 't meest,
    Zy strekken verlichters
    Voor mynen geest.

    In myn dichtçel neêrgezeten,
    Opgetoogen door den toon
    Van Bataafsche puikpoëeten,
    Voeld myn ziel het waare schoon
    Van haar Goddelyke zangen;
    Dan ontvonken zy myn vuur,
    Niet het vuur van min verlangen:
    Neen een' gloed van beter duur;
    Dan voert het vermoogen
    Der streelende kunst,
    Myn ziel naar den hoogen,
    o Hemelgunst!

    Laat Ismeene Damon streelen,
    En hem koestren in heur schoot;
    Hy kan haar dat zoet niet deelen,
    Dat my reeds de Dichtkunst bood:
    Dirze mag myn keus mispryzen,
    Daar heur hart van liefde kwynd,
    Ik doe myne toonen ryzen,
    Daar de kunst den smaak verfynd;
    Geen liefde, geen lustjes,
    De Dichtpen zoo eêl,
    Verkies ik voor kusjes
    En mingestreel.

    Bron: Gerrit Manheer, Het zangeresje aan de Maas of Vervolg op het kransje van letterbloempjes. N. van Eysden & Comp., Dordrecht 1794
    http://www.dbnl.org/tekst/manh002zang01_01/downloads.php

    BeantwoordenVerwijderen
  9. HISTORIE
    Johannes Allart (1754-1816)
    [Annonce in de] Oprechte Haarlemsche courant, 30 mei en 6 juni 1793.
    By J. ALLART, Boekverkooper te Amsterdam, is van de Pers gekomen:
    1. Het LIJDEN van den jonge WERTHER, op nieuw uit het Hoogduitsch vertaald, en door den Vertaaler met een uitvoerige en belangryke Voorreeden voorzien, zeer keurige Editie met Plaaten, door Buis, Vinkeles en Vrydag, in gr. 8vo, op zeer fraai Papier gedrukt, à ƒ3.
    Eerste Deel:motto
    Moest dan de liefde – een bron van jammer zijn
    Tweede Deel: mottto:
    Weêrhou geen traan die op zijn graf u 't oog ontvliet;
    Maar wees een Man, en volg zijn voorbeeld niet.


    Een indruk van het moment van verschijnen, uit de Voorreeden.

    "Wij gelooven dat door diergelijke bedenkingen, het zogenoemde gevaarlijke van deeze Roman merkelijk zal verminderen, en onze Schrijver, wanneer men hem uit het rechte oogpunt beschouwt, zich ten dien opzichte wel laat verdedigen. Nooit heeft hij bedoeld den ongelukkigen Werther vrij te spreeken; en dit kan ook voor den rechterstoel der gezonde reden nooit geschieden.
    Zijn waare bedoeling vertrouwen wij genoegzaam ontwikkeld te hebben.

    Behalven het meesterlijke in de behandeling, waarvan Schrijvers en Dichters niet weinig kunnen leeren, gevoelt men bij de doorleezing, en vooräl bij het einde van dit opstel, deeze dubbelde les; eerst, hoe allergevaarlijkst het, ook voor het edelste hart is, eenig het minste voedsel te geeven aan de hartstocht der liefde omtrent een gehuuwd voorwerp, dewijl dit, uit zijn' eigen aart, niet dan de ijsselijkste gevolgen kan na zich sleepen: een leer, die onze zogenoemde groote waereld wel eens met luider stemme mag worden gepredikt: - ten tweeden, hoe het een grondbeginsel en voorschrift van alle zedelijke deugd is, zorgvuldig naar ons geweten te luisteren; en wanneer dit spreekt, wanneer dit ons waarschouwt, niet alleen geen' stap verder voort te treeden, maar, onmiddelijk, tot ons waarachtig zelfbehoud, omtekeeren, en ons door een wijze vlucht te redden".

    BRON: De volledige originele uitgave in PDF kun je hier downloaden:

    http://boeken1.delpher.nl/nl/gview/index?query=Het+lijden+van+den+jongen+Werther&coll=boeken1&image=4-xWAAAAcAAJ&page=1&maxperpage=10

    http://www.delpher.nl/ Plaats muiswijzer bij boeken, je ziet basiscollectie/googlecollectie deze is de juiste bevat 80.000 publicaties van de Koninklijke Bibliotheek.

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate