vrijdag 15 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk

Waarin verstrikt raken? Leven en dood en gezondheid en ziekte, er is geen ontkomen aan dat samenspel. Wat is gezondheid? Wordt daar anno 2016 een retorische vraag mee gesteld of wordt daarmee op een gedeelde leefwereld achter een drempel van een wijde open deur gewezen? Zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel antwoorden?

Bezie het menselijk leven met alle mogelijke vormen van lust- en onlustbeleving, waarbij naast genot en welbehagen, pijn en pijngrenzen een kardinale rol spelen, mentaal, bewustzijnsmatig, zielsmatig, of meer puur lichamelijk. Is aan pijn en pijnbeleving zin en zingeving verbonden of is dat onder invloed van voortschrijdende techniek aan inflatie onderhevig? Hoe verhoudt zich dat tot kwaliteit van leven, waaraan tegenwoordig bewust, en in mijn ogen terecht, een hoge prioriteit wordt toegekend? En welke consequenties zouden daaraan moeten worden verbonden?

Hoe wordt daar in de reguliere medische wetenschap aan het begin van de 21e eeuw tegenaan gekeken? Dat kan onder andere worden afgelezen aan de opkomst van pijnpoli’s en aan percepties en medische pleidooien van zekere hedendaagse neurologen en neurochirurgen. En hoe kan dit vanuit antroposofisch perspectief worden bezien? Dat wordt in dit blogartikel kort aangestipt.

Als er iets mis is met het menselijk lichaam kan pijn een belangrijk waarschuwingssignaal afgeven. Een bekend en alom erkend gegeven. Niets nieuws onder de zon. Maar het volgende daaromtrent vormt een relatief nieuw of onbekend geluid: ‘Als de oorzaak, in- of extern, is verdwenen, kan het alarmsysteem, de pijnsirene, nog altijd aanstaan, rond blijven loeien’, aldus Martijn Malessy. Daarmee kan, volgens hoogleraar zenuwchirurgie Malessy,  chronische pijn worden gezien als een ziekte op zich, een autonoom fenomeen, dat bestreden dient te worden. Zie het volgende TV-interview dat hem hieromtrent bij Buitenhof eind november 2015 door Marcia Luyten werd afgenomen. Bekijken en beluisteren zeker waard.


Tussen hersenen en overige lichaamsdelen fungeert het zenuwstelsel volgens Malessy,  indien van toepassing, als dat genoemde alarmsysteem, die pijnsirene. Bij antroposofen doet dat natuurlijk in het bijzonder de gedachten uit gaan naar de werking en functie van wat zij aanduiden als een levenszin of levenszintuig.

Zenuwen en zenuwbanen kunnen door allerlei inwendige of uitwendige oorzaken, zelf echter ook bekneld raken of vernield worden, aldus Malessy. Dat dit zich kan voordoen, spreekt natuurlijk voor zich. Vervolgens kunnen aangetaste zenuwen en zenuwbanen inderdaad een permanente pijnbron gaan vormen, net als andere defecte lichaamsdelen, ook dat is voor mij evident. Hieronder een deelcitaat uit het TV interview dat Marcia Luyten Martijn Malessy 29 november 2015 afnam (spreektaal):

Deelcitaat 1, interview Buitenhof, november 2015: 
Marcia Luyten: “Maar U zegt dus dat het punt is dat pijn niet centraal wordt gesteld. Dat het altijd gaat om iets anders. Gaat het dan in de medische wetenschap en in de medische praktijk zo dat pijn altijd wordt gezien als de afgeleide van iets anders?" 
Martijn Malessy: “Heel lang is het natuurlijk als een symptoom gezien, maar we zijn er over eens dat het eigenlijk een ziekte is. Chronische pijn is een ziekte, waar… (Een ziekte) op zichzelf. En die klik die moet eigenlijk doorgaan. “ 
Marcia Luyten: “Wat betekent dat die klik? Waar moet dat in uitmonden?” 
Martijn Malessy: “Dat moet (daarin) uitmonden, dat je het dus als een ziekte gaan bestuderen. En nu is het zo dat een heleboel specialisten, die hebben te maken met pijn, dus de neuroloog, de orthopeet (orthopist), reumatoloog, die hebben allemaal hun verschillende ziektebeelden, dus datgene wat het systeem aanzet, waardoor het alarmsysteem aangaat, en die behandelen de initiële ziekte, maar dan blijft er op een gegeven moment een restproces over en de meeste specialisten die zijn eigenlijk gericht op het proces, de ziekte zelf en dan komt er opeens een tweede ziekte. Dus de patiënt overleeft, maar je krijgt dus iemand met een hele slechte kwaliteit van leven. En dat traject dat wordt nu dus opgevangen door de pijnspecialisten, pijnpoli’s. De mensen komen dan dus daar, maar daar zijn de middelen dus niet voldoende om deze mensen in een vrij korte tijd weer helemaal pijnvrij te gaan maken, want daar gaat het natuurlijk om.”

Niet nodeloos met pijn leven, lijkt Malessy’s pleidooi. Dit door langs zenuwchirurgische weg een aangetast zenuwstelsel te repareren of af te dempen.

Martijn Malessy
Prijzenswaardig. Er is niets mis met de goede bedoelingen en ambities van deze hoogleraar zenuwchirurgie. Maar uit het vraaggesprek blijkt, naar mijn indruk en idee althans niet duidelijk genoeg, hoe deze hoogleraar en vakchirurg dit zich in de praktijk precies voorstelt. Aan het slot van het interview geeft hij wel helder aan dat hij wil werken met scans van het complete zenuwstelsel waarmee zenuwprocessen gerelateerd aan pijnbeleving in beeld worden gebracht om aan de hand daarvan ter pijnbestrijding tot precieze en effectieve neurochirurgische ingrepen te kunnen overgaan. Bij het begin van het interview geeft hij aan aan wat voor soort chirurgische ingrepen hiervoor in de zenuwbanen kan worden gedacht. Zie het volgende interview deel (spreektaal):

Deelcitaat 2, interview Buitenhof, november 2015: 
Marcia Luyten: “Mensen komen bij U met vreselijke pijn, kunt U dan ontdekken waar die pijn dan vandaan komt?” 
Martijn Malessy: “Uiteindelijk kun je er niets aan zien. Je kunt niets aan de mensen zien. Natuurlijk kun je bij de mensen die komen, bij mij in de praktijk die bijvoorbeeld een zenuwletsel hebben, kun je aan de hand van de anatomie, van kennis, kun je redelijk in de buurt komen van het traject waarlangs de pijn is gegaan. Maar wat er uiteindelijk gebeurt, is dat initieel zo’n pijnscheut een waarschuwingssignaal heeft, maar wat het ellendige is, dat is bij een heleboel mensen, dat is dat het systeem aan blijft staan…” 
Marcia Luyten: “Als de oorzaak weg is.” 
Martijn Malessy: “De brand is gedoofd, Maar het alarmsysteem blijft aanstaan. Als de oorzaak weg is.” 
Marcia Luyten: “En kunt U het alarmsysteem uitzetten?” 
Martijn Malessy: “Dat is natuurlijk… Dat kunnen wij niet!” 
Marcia Luyten: “U opereert zenuwen en dat zijn hele piepkleine dunne vezeltjes, heb ik begrepen.” 
Martijn Malessy: “Dat klopt, ja dat klopt. Kijk de mensen die bij mij komen, dat is de groep mensen die pijn hebben, dat is een enorm grote groep, dat is heel divers. Dus van gewrichtsslijtage, tot mensen die behandeld zijn voor bijvoorbeeld kanker, en de medicatie die tast het zenuwstelsel aan, waardoor ze pijn hebben. Of ze overleven na een zwaar ongeval. Dat zijn de mensen die in zijn algemeenheid bij me zijn. De mensen die bij mij komen is een hele kleine groep mensen die vaak een ongeval hebben gehad, waardoor de zenuw kapot is gegaan. En die zenuw die probeer je op te zoeken, die kun je vinden. Wat je dan ziet is eigenlijk dat die zenuwen beschadigd zijn. En ze liggen dan eigenlijk in een soort van oorlogszone. En dan moet je kijken of je daar wat aan kan doen. Het mooiste is om ze te repareren, maar om allerlei redenen gaat dat vaak niet en het enige wat je dan kan doen is de verbinding tussen de plek waar de oorzaak zit en de hersenen te verbreken. Het probleem daarbij is dat je lang niet altijd zeker weet welke zenuw het is, welke zenuw er speelt. Dat is heel moeilijk te communiceren, patiënten kunnen het niet goed uitleggen en het is ook niet voorspelbaar dat als je er wat aan doet of dan de pijn gaat verminderen en dat komt bijvoorbeeld doordat die oorzaak, die pijn, dat initiële dat die pijn aanzet, dat kun je tot genezing brengen, maar de ziekte kun je genezen maar het zenuwstelsel is dan beschadigd, geraakt en je krijgt dan eigenlijk dat die baan constant wordt geactiveerd. Dus dat van dat gebied waar iets gebeurd is naar de hersenen toe en dat zijn eigenlijk systemen die alleen maar voor heel even gemaakt zijn, voor dat waarschuwen. Maar doordat het eigenlijk constant maar blijft doorgaan, worden die kleine landweggetjes waar die signalen over lopen, dat worden dan hoofdwegen en dat kan een heel cascade in je lichaam in gang zetten, die die pijn veroorzaken.”

Tom van Gelder
Boeiende materie en belangwekkende problematiek. Wat ik me hierbij vanuit menskundig oogpunt, geesteswetenschappelijk bezien, afvraag is of een wetenschapper als Malessy enig benul heeft van zoiets als een levenszin (levenszintuig; pijnzin) en zo ja weet welk verband en onderscheid er bestaat tussen het (vegetatieve) zenuwstelsel en deze levenszin. De levenszin bedient zich van het vegetatieve zenuwstelsel, als ik op de bioloog en antroposoof Tom van Gelder (1953 – 2011) mag afgaan, getuige de inhoud van de volgende webpagina op zijn website: Levenszin (Fenomenologie – Tom van Gelder). Een kort deelcitaat daaruit:

Tom van Gelder: “In het algemeen zegt de levenszin iets over je lichamelijke toestand, over gezondheid, vitaliteit, ziekte en pijn. De levenszin maakt gebruik van het vegetatieve zenuwstelsel, dat zijn uitlopers heeft in alle organen.”

Het lijkt er op dat wetenschappers als Martijn Malessy de regie van zo’n levenszin over het vegetatieve zenuwstelsel voor een deel zouden willen vervangen, respectievelijk aanvullen, door (1) inzet van nog te ontwikkelen scanapparatuur die niet alleen alle zenuwen en zenuwbanen maar ook alle zenuwprocessen kan blootleggen, een technologische vorm van waarneming van gezondheid en ziekte van het het zenuwstelsel en (2) daaraan gekoppelde zenuwchirurgie.

Ook bij mij staat kwaliteit van leven hoog op de agenda, maar ik denk wel dat mag worden gehoed voor generalisaties en eenrichtingsverkeer vervat in opvattingen als “Pijn is een ziekte op zichzelf. Je moet het dan ook als een ziekte bestuderen.” De signaalfunctie van pijn en onbehagen blijft in mijn ogen onverminderd waardevol en onmisbaar.


Referentiemateriaal en literatuur
1. Eerste Nederlandse zenuwcentrum van start (Diaconessenhuis Leiden)
2. Neurochirurg Martijn Malessy houdt prestigieuze lezing (Leids Universitair Medisch Centrum)
3. Dr. Martijn Malessy benoemd tot hoogleraar Zenuwchirurgie (Universiteit Leiden)
4. Levenszin (Fenomenologie – Tom van Gelder)
5. De twaalf zintuigen - Leraren van de mensheid (Uitgeverij Christofoor)
6. Nieuw concept van de gezondheid – Jij maakt het uit (Antroposofische Vereniging in Nederland)
7. Interview Machteld Huber: ‘Het vermogen om zelf de regie te voeren’ (Medisch Contact, februari 2014)
8. Positieve gezondheid - Institute for Positive Health
9. Mijn brein denkt niet, ik wel (Uitgeverij Christofoor)


Muziek

Turn! Turn! Turn! - Byrds

1 opmerking:

  1. Zo de kop is er af. Teerling geworpen. Mijn eerste blogartikel van 2016. Een pijnlijke geboorte. Maar hij staat.

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate