maandag 28 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2

Marjan Slob
Met haar prikkelende essay Vrij van je natuur – Markies de Sade uit haar boeiende essay bundel Hersenbeest (Uitgeverij Lemniscaat b.v., Rotterdam 2016/17) stelt Marjan Slob, zoals ik al eerder schreef, het fenomeen van menselijk sadisme aan de orde. In een volgend blog zal ik concreet op haar diagnose hieromtrent ingaan en ook andere zaken dienaangaande naar voren brengen. Met betrekking tot het onderwerp houd ik het met dit blog van vandaag bewust bij de volgende korte inleidende woorden. Carefully. Sommige kwesties behoeven een omzichtige en grondige behandeling, kunnen niet als 'uitsmijter' aan lezers worden voorgelegd. Althans, ik kan en wil dat niet.

Het leven is contrastrijk. Waar zou een mens blijven zonder onderscheidingsvermogen? Veel zou aan hem voorbij gaan... Evenzo kan een menselijke persoonlijkheid kleurrijk zijn en een vat vol tegenstrijdigheden of schijnbare tegenstrijdigheden (paradoxen) bergen.

Diversity incognito. Vanuit menselijk perspectief laat dat mijn gedachten onder andere gaan naar drie basisbegrippen en hun tegenpolen; mijns inziens zijn het niet alleen begrippen maar tegelijk tegelijk ook levensfenomenen: dat wat waar, schoon of goed kan worden geacht. Met dit blog worden vandaag een aantal relevante dualismen nader onder de loep genomen.
Wat zijn duidelijk voor- en toonbeelden van menselijke dualismen? Wel zoals al gezegd om te beginnen kan hier worden gedacht aan (1) noties van goed en kwaad, waar en onwaar en schoon en afgrijselijk. Maar natuurlijk treden bij reflectie over de kwaliteit van intermenselijke betrekkingen ook andere tegenpolen in beeld, zoals: (2) eigenzinnigheid versus beïnvloedbaarheid; een evidente wisselwerking tussen eigenzinnige en suggestibele mensen. Suggestibiliteit is natuurlijk een extreme vorm van beïnvloedbaarheid, want het is een gesteldheid die een mens ontegenzeggelijk manipuleerbaar maakt, terwijl dat bij een gewone graad van beïnvloedbaarheid zeker niet het geval hoeft te zijn, bovendien zijn tamelijk veel eigenzinnig ingestelde mensen er beslist niet op uit om een ander te manipuleren.

Dan zij daar verder natuurlijk ook nog: (3) naar binnen gekeerd of naar buiten gekeerd zijn, anders uitgedrukt: introvert en extravert zijn; (4) een sociale en een antisociale opstelling ten opzichte van medemensen innemen en (5) subject en object verhoudingen en subjectivisme versus objectivisme. Allengs kan een mens zich gewaar worden dat het één niet zonder het ander bestaat en welbeschouwd niet louter los van elkaar kan worden gezien. In ’t geheel niet. Integendeel. Connectivity. Geen deel zonder geheel.

Dat laat mij vervolgens denken over toestand(en) en impact van harmonie en disharmonie. Wat staat in harmonie en wat brengt disharmonie? Vervullen harmonie- en conflictmodellen voor mens en wereld zekere functies? In dat kader denk ik bijvoorbeeld mede in het bijzonder aan een ander concreet dualistisch fenomeen: leven en dood, een onmiskenbaar levensgegeven, waarover menig mens zich het hoofd breekt; een levensperspectief waarmee een mens zich gaandeweg wel dan niet verzoent. Bij een bewegen van leven naar dood, naderen van een sterfmoment, doemen tevens andere, daarmee corresponderende dualismen op: gezondheid en ziekte en vermogen en onvermogen (gebrek).

Het leven is lijden, zei Gautama Boeddha eens. Partly true. Tegelijk kan het leven in vele opzichten gevierd worden; het leven als levensuniversiteit en ode oord. Gelukkig maar! Maar wat is de bron of wat zijn de bronnen, meer dan één, van menselijke kwelling en kwelzucht? Dat laatste doet zich ook voor in mensenlevens nietwaar? Hoe dan ook is het goed om de ogen niet te sluiten voor het feit dat veel mensen elkaar pijnigen. Gewild of ongewild, bedoeld of onbedoeld. Bovendien kan zich naast een wens of een zucht om te pijnigen een verlangen naar zelfkwelling voordoen. Cultuur van zelfpijnigen. Niet noodzakelijkerwijs verbonden met een fenomeen als trauma en traumaverwerking. Of toch wel? Open vraag. Voor meer daarover zie mijn blog Open wond (Cahier, 1 december 2014).


Muziek
Eurithmics
Sweet Dreams (Are made of This)

2 opmerkingen:

  1. Toelichtingen

    ❶ Heb dit blog vandaag herschreven. Zo is het zeker beter en meer tot the point.

    ❷ De relatie tussen filosofie, wetenschap en antroposofie vormt voor mij een belangrijk levensthema. Daarom zou dit weleens kunnen uitgroeien tot een flink meerluik. Wil gaandeweg in dat kader wel één en ander ter sprake brengen. Neem bijvoorbeeld de geborneerdheid van een aantal antroposofisch georiënteerde mensen die lijken neer te kijken op (hedendaagse) filosofie en wetenschap en snoeven met steinercitaten. Hoe Steiner een relatie zag tussen filosofie, wetenschap en antroposofie ligt heel subtiel en is zeker niet zo eenduidig als diverse mensen zich doorgaans voorstellen.

    ❸ Dit meerluik past qua thema en op onderdelen ook qua inhoud goed bij de recensie die ik zal schrijven over Mieke Mosmullers boekwerk Die Anthroposophische Bewegung (Uitgeverij Occident, 2017).

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dagboekaantekening

    Heb vandaag slechts drie uur geslapen. Vanavond en vannacht ga ik weer aan de slag in Leiden. Krijg weinig rust in mijn woonomgeving. Het is er erg rumoerig. Dat is een understatement. Heb deze week maar een draadloze hoofdtelefoon aangeschaft. Maar een mens heeft ook momenten van stilte nodig. Niet alleen voor zijn 'nacht'rust. Listen to silence kan somtijds een weldaad zijn. Je eigen gedachten kunnen 'horen' en die verder uitwerken. Bovendien leg ik me toe op mediteren, met name zoals in een context aangeven in het Steiners boekwerk Meditatie (Uitgeverij Christofoor, Stichting Rudolf Steiner Vertalingen, 2000). Moet iets organiseren om dit op een goede manier doorgang te laten vinden. Continuïteit waarborgen.

    Music
    Sound of Silence - Simon and Garfunkel

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2018

Mind You – 13 juni 2018

The Opposite of Brexit? – 21 mei 2018

Consciousness Soul – 7 mei 2018

Small experience – 30 april 2018

Still – 16 april 2018

Een paasgedachte - (Parsifal - Deel 9) – 2 april 2018

Beware – 26 maart 2018

Vrijheid en deugd – 12 maart 2018

Forces & Creatures – 31 januari 2018

2017

Self-respect and development – 19 december 2017

Grace – 6 december 2017

Virtues – 4 december 2017

Oh Well – 23 november 2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013


2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate