maandag 12 maart 2018

Vrijheid en deugd

Inleiding

Voordat een mens een ander in zijn waarde kan laten, echt in zijn waarde laat, zal hij hem eerst naar ware waarde moeten schatten en dat vraagt tijd, inspanning en aandacht. Waarderen houdt meer in dan enkel tolereren of (los)laten.

Als ik mijn leven niet alleen tot een waagstuk maak, dat werd het deels al, maar ook wil paren aan levenskunst en tegelijk ethisch wil handelen spreek ik zelfbewust zekere idealen in mijn gemoed en verstand aan. Is deugd leerbaar? Zowel voor deugnieten als voor braven? Braven lijken nog meer verstokt…, terwijl de oorspronkelijk betekenis van dat Nederlandse woord duidelijk verwant is met de Engelse term brave. Hoe komt dat?


Van Dale

braaf
braaf (geen afbreking)
bij­voeg­lijk naam­woord • bra­ver, braafst
1588 • Frans bra­ve [dap­per, braaf] • Ita­li­aans bra­vo • Grieks barbaros [bui­ten­lands, on­be­schaafd]
1
ver­ou­derd: dap­per
een braaf sol­daat vreest de dood niet
2
ver­ou­derd: flink, fiks, aan­mer­ke­lijk
braaf drin­ken
veel drin­ken
het heeft braaf ge­re­gend
braaf wat
heel wat
braaf lie­gen
sterk lie­gen
3
be­wust van zijn plich­ten
= deugd­zaam, recht­scha­pen (1)
on­der bra­ve men­sen ver­ke­ren
​van bra­ve ou­ders
de bra­ve grijs­aard
hij heeft braaf ge­han­deld
4
van jon­ge men­sen eer­baar, kuis, ze­dig
bra­ve meis­jes en bru­ta­le jon­gens
5
in zwak­ke­re op­vat­ting niets ver­keerds doend, de bur­ger­lij­ke braaf­heid be­trach­tend
= eer­zaam (2)
een bra­ve ziel
zo, bra­ve borst
6
zich van niets be­wust
= ar­ge­loos
het bra­ve mens was er he­le­maal be­duusd van
7
van kin­de­ren, hon­den ge­hoor­zaam
bra­ve hond!
De bra­ve Hen­drik
ti­tel van een in­der­tijd veel­ge­le­zen boek­je van N. Ans­lijn
uitdrukking; van­daar, thans een bra­ve hen­drik
iemand die al te braaf wil zijn, met name voor een jon­gen die nooit aan kat­ten­kwaad wil mee­doen
8
iro­nisch van on­ge­hoor­za­me kin­de­ren
zo, bra­ve jon­gen, ben je daar ein­de­lijk?
9
on­gun­stig schijn­hei­lig
een braaf ge­zicht zet­ten

Friedrich Nietzsche

De Nederlandse filosoof Joep Dohmen opent de inleiding (Hoe overleven we de vrijheid?) van zijn verdienstelijke boek Het leven als kunstwerk (2008) doeltreffend met een aforisme van Friedrich Nietzsche:

Vrij waarvan? Wat kan mij dat nou schelen?
Vrij waartoe, dat wil ik horen! -

- Nietzsche

Dat is echter geen exact citaat, maar een parafrase van de hand van Dohmen; een bewerking, inkorting van een tekstdeel uit het hoofdstuk Over de weg van de scheppende van Nietzsches werk Zo sprak Zarathoestra (Uitgeverij Atheneum, 2013).

Het is een prachtig hoofdstuk waarin Nietzsche aanspoort tot zelfontmaskering en zelfontkrachting, opdat een kiem van waarachtigheid wordt gelegd in ’t eigen binnenste. Hieronder enkele tekstdelen daaruit, inclusief het deel waaraan Dohmen refereert:

Uit: Zo sprak Zarathoestra; hoofdstuk Over de weg van de scheppende; Friedrich Nietzsche:

“ […] Vrij noemt u zichzelf? Uw heersende gedachte wil ik horen en niet dat u aan een juk bent ontkomen.
Bent u zo iemand die aan een juk heeft mogen ontkomen? Er zijn er velen die hun laatste waarde weggooiden toen ze hun dienstbaarheid weggooiden.
Vrij waarvan? Wat kan Zarathoestra dat schelen! Maar duidelijk moeten uw ogen mij vertellen: vrij waartoe?
Kunt u zichzelf uw kwaad en uw goed geven en uw wil boven u ophangen als een wet? Kunt u voor zichzelf rechter zijn en wreker van uw wet?
Vreselijk is het om alleen te zijn met de rechter en wreker van je eigen wet. Dus wordt er een ster uitgeworpen in de lege ruimte en in de ijzige adem van het alleen-zijn.
Nu leidt u nog aan de velen, o ene: nu beschikt u nog over al uw moed en verwachtingen.
Maar eens zal de eenzaamheid u moe maken, eens zal uw trots zich krommen en zal uw moed kraken. Eens zult u schreeuwen: ‘Ik ben alleen!’.
Eens zult u uw hoogte niet meer zien en uw laagte maar al te goed; uw verhevenheid zelf zal u angst aanjagen als een spook. Eens zult u schreeuwen ‘Alles is vals!’.
[…]
Maar de ergste vijand die u kunt tegenkomen zult u altijd zelf zijn; uzelf ligt voor u op de loer in holen en wouden.
Eenzame, u gaat de weg naar uzelf! En uw weg voert naar uzelf en langs uw zeven duivels!
Ketter zult u zijn voor uzelf, en heks en waarzegger en dwaas en twijfelaar en onheilige en booswicht.
U moet uzelf willen verbranden in uw eigen vlam: hoe kunt u nieuw worden als u niet eerst as bent geworden!
Eenzame, u gaat de weg van de scheppende: een god wilt u zich scheppen uit uw zeven duivels!
Eenzame u gaat de weg van de liefhebbende: uzelf hebt u lief en daarom veracht u uzelf, zoals alleen liefhebbenden verachten.
Scheppen wil de liefhebbende, omdat hij veracht! Wat weet iemand van liefde die niet juist dat heeft moeten verachten wat hij liefhad!
Ga de eenzaamheid in met uw liefde en met uw scheppen, broeder; en pas laat zal de rechtvaardigheid u achterna hinken.
Ga de eenzaamheid in met mijn tranen broeder. Ik heb lief wie boven zichzelf uit wil scheppen en zo te gronde gaat.’ –

Zo sprak Zarathoestra”

Hoop dat lezers van dit blogartikel de tekst van het hele hoofdstuk waarnaar ik verwijs zullen lezen en op zich in willen laten werken, niet alleen die van het tekstcitaat hierboven. Voor mij is de kern van Nietzsches volledige relaas in ieder geval goed herkenbaar. Eén zaak licht ik er uit. Tweemaal heeft Nietzsche het in bovenstaande tekst over ‘zeven duivels’. Wat bedoelt hij daarmee? Hij wijst hier op de actieradius van zeven ondeugden, welke doorgaans worden gelieerd, niet ten onrechte naar mijn idee, aan de zeven hoofdzonden. Met zondebegrippen in christelijke en metafysische zin had Nietzsche met het mens- en wereldbeeld dat hij ontwikkeld had in beginsel niet veel op, maar als filoloog en filosoof was hij natuurlijk zeer goed bekend met (on)deugden- en zondenleren. Verder heb ik het idee dat de beschreven zelfconfrontatie waarmee wordt geworsteld en de herwaardering en ommekeer waarnaar wordt gestreefd in feite persoonlijke beschrijvingen zijn van ervaringen met wat ook wel dubbelganger en wachter aan de drempel problematiek wordt genoemd. Kan een mens zichzelf radicaal omvormen, transformeren en transcenderen; langs puur individuele weg zichzelf overstijgen en overwinnen? Nietzsche verlangt daar vurig naar, maar laat een daarmee corresponderende en daaraan beantwoordende ziele- en geesteswereld buiten beschouwing. Nu ja, in zekere zin nam hij die natuurlijk wel mee in zijn beschouwing, bijzonder hartstochtelijk zelfs, maar om zekere redenen verwees hij die werelden krachtig, resoluut en consequent naar het rijk der fabelen.


Dante Alighieri en Rudolf Steiner naar een onderzoek van Mieke Mosmuller

Mieke Mosmuller
Dit laat de gedachte gaan naar innerlijke worstelingen en een ontwikkelingsweg die Dante Alighieri met betrekking tot deugden, ondeugden en zonden beschreef in zijn De goddelijk komedie (14e eeuw). Langs beeldende weg komt in dit literaire werk een spirituele dimensie en wachter aan de drempel thematiek wel direct aan bod. Rudolf Steiner stelde dit onder andere nader aan de orde in een lezing die hij 11 februari 1906 te Düsseldorf heeft gegeven: Das religiöse Weltbild des Mittelalters in Dantes «Göttlicher Komödie» (GA 97). Honderd jaar later onderzocht Mieke Mosmuller in dat verband een relatie tussen (1) Steiners beschrijving van de menselijke ziel en zielewereld zoals hij die bood in zijn basiswerk Theosofie (GA 9), (2) Dante’s beeldenpanorama in De goddelijke komedie, (3) de deugdenleer zoals die opgeld deed bij de oude Grieken en verder ontwikkeld in de middeleeuwen leefde en (4) erfzonde en bevrijding of verlossing daarvan. Haar onderzoeksbevindingen verwerkte ze in een artikel dat in 2010 in het tijdschrift Gegenwart verscheen. Zie het webarchief van Uitgeverij Occident, alwaar het artikel in gescande vorm kan worden geopend en gedownload: Die sieben Hauptsunden (Gegenwart, 2010). Het artikel is lezen, bestuderen en over- en doordenken mijns inziens zeker waard. Ter wille van lezersgemak heb ik het als puur pdf-document op het web (mijn website) geplaatst. Zie: Die sieben Hauptsunden (Mieke Mosmuller, Gegenwart, 2010).


Meerwaarde en metamorfose

Steiner sprak en schreef veel over kardinale en christelijke deugden en daaraan gerelateerde ondeugden. Verbonden met deze deugden wees hij tevens op twaalf deugden gekoppeld aan de twaalf maanden van het jaar. Daarmee sloot hij aan bij aanwijzingen van Helena Blavatsky; bij elk van die deugden voegde hij ter bewustwording een wordt tot… toe. Bijvoorbeeld geldt voor de huidige maand maart: grootmoedigheid (edelmoedigheid) wordt tot liefde. Zie bladzijde 74 en 75 en bladzijde 528 en 529 (noten) van de boekuitgave Seelenübungen - Übungen mit Wort und Sinnbild-Meditationen zur methodischen Entwicklung höherer Erkenntniskräfte - 1904 – 1924 (GA 267).


Tot zo ver ditmaal. Een volgende keer onder andere meer over mijn persoonlijk wedervaren. Dat laat ik op dit moment toch even weg.


Muziek
 Loreena McKennit
Dante’s Prayer

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2018

Antroposofen en politiek – 16 juli 2018

Cup of Tea – 2 juli 2018

Fresh – 22 juni 2018

Mind You – 13 juni 2018

The Opposite of Brexit? – 21 mei 2018

Consciousness Soul – 7 mei 2018

Small experience – 30 april 2018

Still – 16 april 2018

Een paasgedachte - (Parsifal - Deel 9) – 2 april 2018

Beware – 26 maart 2018

Vrijheid en deugd – 12 maart 2018

Forces & Creatures – 31 januari 2018

2017

Self-respect and development – 19 december 2017

Grace – 6 december 2017

Virtues – 4 december 2017

Oh Well – 23 november 2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013


2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate