maandag 16 juli 2018

Antroposofen en politiek

Inleiding

Life on Mars. Lift the veil. Het was mijn bedoeling om dit blog verleden week al te plaatsen, maar drukke werkzaamheden en onverwachte omstandigheden verhinderden dat telkens. First things first. Duty remains. Bijkomend voordeel is dat ik de politieke en economische oproer, welke vooral de afgelopen twee weken verdergaand manifest werd, langer kon volgen, alvorens weer naar de pen te grijpen. We kunnen getuige zijn van een forse ommezwaai op het wereldtoneel. Een politiek-economische ommezwaai met een lange termijn impact zonder weerga. 't Vuur smeulde al veel langer, ging al zeker 50 jaar rond, maar werd constant toegedekt en verzwegen onder een dikke warme brei van mooie en verhullende woorden; nu is het echt uitgeslagen. Evident. Open en bloot. En wat levend en wel vlam vat, wil zich, indien bezield, te weer stellen. Ter illustratie het volgende, shakespeareaans.


Observatie en prikkeling

Donald Trump aan de vooravond van zijn ontmoeting met Vladimir Poetin, een ontmoeting die vandaag plaatsvond:


Statement
Donald Trump
' [...] De Europese Unie is een vijand, opponent, mededinger [...] '


Uitgebreider stelde hij het zo, met inbegrip van een positie van Rusland en China:

Vraaggesprek CBS News;
zondag, 15 juli 2018;

geïnterviewde: Donald Trump

" [...] Interviewer, Jeff Glor:
"Wie is je grootste vijand, opponent (Engels: foe) dit ogenblik op wereldschaal?"

Donald Trump:
" We hebben veel vijanden, opponenten denk ik. Ik denk dat de Europese Unie een tegenstander, concurrent is met wat ze ons aandoet via handel. Je gedachten zouden niet uitgaan naar de Europese Unie, maar ze zijn een mededinger. Rusland is in zekere opzichten een tegenstander, mededinger. China is zeker in economisch opzicht een tegenstander, concurrent. Maar dat betekent niet dat ze slecht zijn. Het betekent wat dan ook niet. Ze zijn concurrenten, mededingers, tegenstrevers, rivalen. Zij willen succes en wij willen succes. Wij beginnen het goed te doen. Je ziet dat we de beste werkgelegenheidscijfers hebben. De werkloosheid onder gekleurden en onder Amerikanen van Latijns-Amerikaanse/Portugese/Spaanse afkomst (hispanics) is nog nooit zo laag geweest. Werkloosheid onder vrouwen is lager dan dat de afgelopen 66 jaar het geval was. Onze cijfers zijn geweldig. Ons bruto nationaal product is veel beter dan men dacht. [...] "

Hier zie je een typische, zeg maar uitgesproken Amerikaanse zakenman aan het woord. Type zakenman die instinctief handelt en januari 2017 president werd van de Verenigde Staten. Een andere Donald daarentegen, een Pool, sinds 2014 voorzitter van de Europese Raad (instelling van de Europese Unie), Donald Tusk, pleitte vandaag na een EU-China bijeenkomst te Peking met honingzoete woorden voor behoud en verbetering van een huidige status quo op mondiaal politiek-economisch terrein. Zie diens volgende verklaring:


Statement
Donald Tusk
" [...] Er is nog altijd gelegenheid om chaos
en conflicten te voorkomen [...] "


De volledige verklaring van Tusk:

Verklaring Donald Tusk;
EU-China bijeenkomst;

Peking, 16 juli 2016:

Donald Tusk:
" Op dezelfde dag dat China en Europa elkaar ontmoeten in Peking, zullen de Amerikaanse en de Russische president in Helsinki (hoofdstad van Finland) met elkaar in gesprek treden. Laten we er in Peking en in Helsinki aan denken dat de wereld die we creëren, soms met twistgesprekken, vrede voor Europa en ontwikkeling voor China bracht, en de Koude Oorlog tussen Oost en West beëindigde. China en Europa en Amerika en Rusland hebben de gemeenschappelijke plicht deze toestand niet te vernielen, maar te verbeteren. Om geen handelsoorlogen te beginnen, die in onze geschiedenis zo vaak uitlopen op ernstige botsingen, maar om moedig en verantwoordelijk de op regels gebaseerde wereldorde te hervormen. Er is nog tijd om het niet op conflicten en chaos te laten aankomen. Wij zien nu een dilemma onder ogen: óf een hard spel spelen met tarief-oorlogen en botsingen en conflicten in gebieden als Oekraïne en Syrië, óf te zoeken naar gezamenlijke oplossingen gebaseerd op eerlijke regels. Toegewijd werkt de EU aan modernisering van de Wereldhandelsorganisatie en roept alle partners op om positief aan dit doel bij te dragen. Het is de bedoeling om de wereldhandelsorganisatie als een instituut te versterken en een een eerlijk speelveld, een level playing field als rechtvaardigheidsprincipe, te verzekeren. "

Prachtige woorden van Tusk. So sweet... But I don't buy them! Sprekend vind ik ook de inhoud van een bericht van het NRC Handelsblad over de EU-China meeting van vandaag: China wil geen blok tegen Trump vormen met de EU (NRC Handelsblad, 16 juli 2018). Neem daarbij ook een recente Nieuwsuur uitzending over een handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China in ogenschouw: 'VS en China met elkaar op de vuist, dat is desastreus voor de wereldeconomie' (Nieuwsuur, 15 juli 2018).


Reflectie

Onderhuids weergalmt voortdurend in ‘t binnenste van menigeen: keep your mouth, shut up(!), be polite, be a good girl or a nice fellow, virtue in the middle (…and so on). Why? Good question. Het laat om te beginnen mijn gedachten gaan naar een kort gedicht dat ik lang geleden schreef; m’n oudste gedicht dat indertijd werd afgedrukt in een literair tijdschrift; een periodiek waarvan ik de naam niet meer weet; één van die talloze blaadjes die allang niet meer bestaan.

Lethargisch samenleven

Van binnen braaf
Denk ik mijzelf gaaf
Terwijl van buiten bewerkelijk
‘k Word een ander onwerkelijk
Waarom nog voorbestemd tot een Ik of Gij
Temidden van een braaksel van verstommend Wij
Dat niet langer tot zelfopoffering genegen
Naar duister, sombere doembeelden is opgestegen
De kans om in zo'n nachtmerrie te ontwaken...
Nog liever mijn ganse leven verslapen!

‘Heb het op verjaardagfeestjes niet over politiek of over geld; daar krijg je alleen maar ruzie over’, werd me in mijn tienerjaren weleens gezegd door mensen die het goed met me voor hadden. Ach ja, daar zit wat in dacht ik later. Verjaardagspartijen maak ik inmiddels niet meer mee, al vele jaren niet meer, solitude standing, maar van gedachten wisselen over (1) politiek en (2) een rechtvaardige of onrechtvaardige verdeling van geld, goederen en andere zaken kan zeker ook juist in breder verband, voorbij een ‘smalle horizon’ van familie, kennissen en vrienden, heikel blijken …en tot penibele situaties leiden.

Grijs geworden besef je des te meer dat je niet alles hoeft te zeggen, maar dat het soms toch goed kan zijn om bepaalde dingen wel uit te spreken, ook al zou dat eventueel kunnen instrijken tegen haren van anderen. Een braverik huist niet in me, maar onnodige strijd, daartoe dikwijls verleid of uitgenodigd, ga ik niet meer aan. Een daaraan verbonden gevoelskant verwoordde ik twee jaar terug met het blog Fighting Spirit (Cahier, 29 juli 2016).

Voor mij spreekt het vanzelf dat antroposofen net als alle andere burgers divers denken over verscheidene politieke kwesties en daarbij zelfs lijnrecht tegenover elkaar kunnen staan. Dat verbaast en schokt me niet.

Twee van de drie beheerders van het Antroposofisch Instituut Rudolf Steiner, gevestigd in Brussel, hebben de afgelopen twee maanden in het antroposofische ledentijdschrift Motief opiniestukken geplaatst over de kwaliteit en waarde van de Europese Unie gerelateerd aan antroposofie en sociale driegeleding, te weten: (1) Mario Damen met het stuk Samen werken in Europa – Veel mensen ervaren de EU als vreemd of bedreigend (Motief, juni 2018) en (2) Simone Cuomo met het stuk De toekomst van Europa – Een andere kijk op de EU (Motief, juli 2018). De derde beheerder van het instituut is Adriana Thier van wie ik nog geen stuk heb zien verschijnen ergens waar. Misschien is ze geen schrijfster. Deze stukken steken inhoudelijk bezien behoorlijk af tegen opiniestukken over gerelateerde onderwerpen van de hand van antroposofen als Arjen Nijeboer en Ton Jansen, die eerder in Motief waren verschenen.

Ton Jansen is tevens vertaler en uitgever van het mijns inziens verdienstelijke en waardevolle boek EU of Europa? – Europese eenwording in het licht van de ontwikkeling van de vrije individualiteit (Uitgeverij Palladion, 2017 Rotterdam), geschreven door Herbert Ludwig. De inhoud is het overdenken en overwegen naar mijn idee alleszins waard en, nogmaals gezegd hier op Cahier, het voorwoord en het uitvoerige notenapparaat van Ton Jansen maken deze boekuitgave dubbel actueel.

Cuomo neemt een hedendaagse realiteit, EU werkelijkheid, als uitgangspunt en stelt daarbij dat het raadzaam is dat Europese burgers daar zo goed mogelijk mee dealen, daar zo constructief mogelijk mee in wisselwerking treden, dat zal uitkomsten ten goede komen denkt hij. Een historisch kader ontbreekt echter in zijn schrijven. Een tekstcitaat:

Uit: De toekomst van Europa – Een andere kijk op de EU
Auteur: Simone Cuomo
Medium: Motief (juli 2018; bladzijde 11 t/m 13)

“ […] Het is daarom belangrijk om te kijken hoe we ons kunnen verbinden met dit Europese samenwerkingsproces om bij te dragen aan die juiste impuls. In dit verband is het interessant om te zien dat vanuit verschillende antroposofische werkgebieden er al intensieve trajecten zijn geweest met de Europese instellingen. Zo heeft de European Council of Waldorf Education (ECSWE – gevestigd in Brussel) zich de afgelopen jaren actief én succesvol ingezet voor bijvoorbeeld een leeftijdsaangepaste mediapedagogiek met betrekking tot de nieuwe Europese agenda voor schoolcompetenties. Daarnaast hebben de Europese Alliantie van Initiatieven voor Toegepaste Antroposofie (ELIANT), Demeter (kwaliteitskeurmerk voor biodynamische landbouwbedrijven) en de Internationale Vereniging van Antroposofische Artsen (IVAA) vanuit Brussel (met als huisvesting het Antroposofisch Instituut Rudolf Steiner) ook tal van acties en conferenties georganiseerd om relevante Europese beleidsontwikkelingen te beïnvloeden. […] “ (bladzijde 13)

Tussen mijn veertigste en vijftigste, volgend jaar word ik alweer zestig, voor mijn gevoel gaat het te snel..., was ik onder andere actief als lobbyist van een belangenvereniging - niet van antroposofische snit - die zich inzette voor kansarme mensen die een nieuwe baan met een passend opleidingstraject behoefden. Bij politieke partijen van de gemeenteraad Rotterdam zochten we bereidwilligheid om dit te faciliteren, terwijl we actief samenwerkten met bedrijven die geïnteresseerd waren in het arbeidspotentieel.

Van gegeven situaties het beste (proberen te) maken is een goed beginsel, maar van een constructieve opstelling is pas werkelijk sprake, zal pas echt effectief zijn als zij wordt gepaard aan ware realiteitszin. En of Cuomo dat laatste in zijn gehele artikel ten aanzien van de EU echt tentoonspreidt, vraag ik me af. Heb daarover eerlijk gezegd serieuze twijfels. Zijn voorstelling van zaken komt me rooskleurig en eenzijdig voor en nogmaals een historisch kader ontbreekt. Naar mijn smaak hangt er bovendien een zweem van legalisme en institutionalisme overheen.

Terry Boardman
De Britse historicus en antroposoof Terry Boardman brengt in zijn opstellen en lezingen die handelen over de onderhavige kwesties wel een historisch kader aan. Niet verwonderlijk, want dat is zijn vak. Of zijn cultuurhistorische benaderingswijze en daaraan gekoppelde toekomstvisie inhoudelijk spoort met de werkelijkheid wordt door diverse antroposofen eveneens afgevraagd. Ik neem weegpunten die hij biedt in ieder geval ernstig. Zijn artikel ‘Een’ douane-unie? ‘De’ douane-unie? Britse waanideeën over de EU (The Present Age, maart 2018) kan ik waarderen. Voor meer daarover zie mijn blog The Opposite of Brexit? (Cahier, 21 mei 2018).

Afgelopen maandag kocht ik trouwens bij Haagse Boekerij Peter Selgs Die Gegenwart des Vergangenen – Rudolf Steiner und die Aktualität des Jahres 1917 (Uitgeverij Verlag des Ita Wegman Instituts, 2017) en de verzamelbundel Het lichtbaken van 1917 – Schets van de driegeledigheid van de mens – Ontwerp voor de driegeleding van de samenleving (Uitgeverij Via Libra, 2017). Ik denk dat het goed is om wat in deze boeken ter berde wordt gebracht intiem verbonden te denken met de bijzondere inhoud van een voordrachtenreeks, welke Rudolf Steiner eveneens in 1917 ten beste gaf: Geschichtliche Notwendigkeit und Freiheit (Rudolf Steiner; GA 179; Dornach, 1917). Zeer belangrijke esoterisch kanten van de kennisdoorbraak die Steiner de mensheid in 1917 schonk, worden in die voordrachten voortreffelijk naar voren gebracht en uitmuntend behandeld. Ze mogen honderd jaar later onder de aandacht van een breed publiek worden gebracht. Zo zie ik dat tenminste. Arie Bos wees terecht reeds op het belang van de eerste voordracht van die cyclus. Voor meer daarover zie mijn blog Mind You (Cahier, 13 juni 2018).

De observaties en interpretaties van Boardman vormen in dit blog een brug naar nog een ander onderwerp dat ik in dit blog wil aansnijden: de kwestieuze kwestie van samenzweringen en samenzweringstheorieën. Er kan niet worden ontkend dat er mensen zijn die in het geheim, niet in openbaarheid, zelf of in samenspraak met anderen, snode plannen smeden en vervolgens ten uitvoer brengen of laten brengen. Evengoed kan niet worden tegengesproken dat er veel mensen zijn die met ideeën over samenzweringen aan de haal gaan of zich daar in verliezen. Realiteitszin is ook hier geboden. Op Cahier heb ik hier verschillende keren aandacht besteed. Met name met de blogs Polsslagen der tijd (Cahier, 19 september 2016) en Beramen en benevelen (Cahier, 22 juli 2012). 


Slotwoord


In het moderne media- en informatietijdperk zijn er op het punt van news en fake news tussen antroposofen ernstige geschillen en spanningen ontstaan. Die bestaan op zich al heel lang. Ze deden zich reeds voor in de tijd dat Rudolf Steiner (1861 - 1925) zelf nog leefde en actief was. De polarisatie neemt recht evenredig toe met de vermenigvuldiging van informatiekanalen en de toename van publieke podia toegankelijk voor steeds meer mensen; sociale media in de breedste zin van het woord. Sociaal mag hierbij dikwijls tussen aanhalingstekens worden geplaatst. Messengers, believers, lovers and haters te over vandaag de dag. In de periodiek Anthroposophie Weltweit (Juli 2018 nummer) wordt op bladzijde 12 en 13 een stem verheven tegen... Ja tegen wat en tegen wie? Hoe zal ik dat noemen en omschrijven? In een volgend blog stel ik dat onderwerp aan de orde. En dan zal ik evenzeer (weer) op Brexit ingaan. Een zeer brandende kwestie. Explosive. Until next time, dear reader.


Music
Susanne Vega
Solitude Standing

Lyric
Solitude Standing

Solitude stands by the window
She turns her head as I walk in the room
I can see by her eyes she's been waiting
Standing in the slant of the late afternoon

And she turns to me with her hand extended
Her palm is split with a flower with a flame

Solitude stands in the doorway
And I'm struck once again by her black silhouette
By her long cool stare and her silence
I suddenly remember each time we've met

And she turns to me with her hand extended
Her palm is split with a flower with a flame

And she says "I've come to set a twisted thing straight"
And she says "I've come to lighten this dark heart"
And she takes my wrist, I feel her imprint of fear
And I say "I've never thought of finding you here"

I turn to the crowd as they're watching
They're sitting all together in the dark in the warm
I wanted to be in there among them
I see how their eyes are gathered into one

And then she turns to me with her hand extended
Her palm is split with a flower with a flame

And she says "I've come to set a twisted thing straight"
And she says "I've come to lighten this dark heart"
And she takes my wrist, I feel her imprint of fear
And I say "I've never thought of finding you here"

Solitude stands in the doorway
And I'm struck once again by her black silhouette
By her long cool stare and her silence
I suddenly remember each time we've met

And she turns to me with her hand extended
Her palm is split with a flower with a flame

9 opmerkingen:

  1. Nabericht

    Vandaag sloten de EU en Japan een opmerkelijk handelsverdrag: Europese Unie en Japan zetten handtekening onder lucratief handelsakkoord (NOS, 17 juli 2017). Goed nieuwsverslag van de NOS.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties

    1. De recente ontwikkelingen roepen natuurlijk de vraag op wat een vrijhandelsverdrag met een vrijhandelszone precies inhoudt en hoe dat zich precies verhoud tot uitgangspunten en beleid van de Wereldhandelsorganisatie. Daar kom ik nog een keer op terug. (Met name op Cahier.)


      Trumps loftrompet en troefkaarten. Beeldvorming en marsiaans gedrag. (Marsiaans: verbaal uitbarsten - aanvallen - en daarna, op regelmatige basis, één of ander terug- of intrekken of in het midden laten en zo mogelijk daarna weer bekrachtigen.) Je kunt je natuurlijk gaan afvragen wat Trump communicatief en intentioneel, in wisselwerking met zijn naaste adviseurs, in zijn mars heeft bij veel van wat hij tot verwondering of verbijstering van observanten tegemoet treedt en (vervolgens) achter (zich) of in het midden laat. Let wel: dus ook vica versa; vital back and forth. Voor empirisch materiaal in dezen zie bijvoorbeeld het nieuwsbericht: Trump: Poetin streng aangesproken op Russische inmenging (NOS, 19 juli 2018).

      Een achternaam hoeft niets te zeggen over de naamdrager, maar soms lijkt het diens gedrag of eigenschappen enigermate aan te duiden of te onderstrepen: Trump (Oxford Learner's Dictionaries).

      Verwijderen
  2. Let wel

    De artikelen van Damen en Cuomo plaats ik niet op internet in verband met copyright. Het onderwerp als zodanig, wereldpolitiek en wereldeconomie, heb ik zo breed mogelijk getrokken, opdat in beginsel zoveel mogelijk mensen wat aan dit blog in combinatie met het commentaar in de reactieruimte zouden kunnen hebben.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Noot

    Een geesteswetenschappelijk verantwoorde historische inkadering en duiding van loop der gebeurtenissen is vervat in een goed begrip en een juist hanteren van een geschiedkundige impuls (cycli van 33 jaar), zoals Steiner die met name nauwkeurig beschreef, mogelijk ook introduceerde (dat weet ik niet zeker), in de eerste twee lezingen van de voordrachtenreeks Mysterienwahrheiten und Weihnachtsimpulse - Alte Mythen und ihre Bedeutung (GA 180, bladzijde 9 t/m 41), twee voordrachten die hij in 1917 (wederom 1917; Basel, 23 december 1917 en Dornach, 24 december 1917) heeft gehouden. Als het gaat om de Europese Unie en een veranderende relatie van het Verenigd Koninkrijk met die Unie, is het goed om de historische wetmatigheden die Steiner (in een rijke context) beschrijft, goed in gedachten te nemen en te houden bij bijvoorbeeld het nalopen van een geschiedkundige tijdslijn van de wording van de EU. Vooral deze elementen mis ik in stukken van Damen en Cuomo.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Meer literatuur

    Het boek is alweer twee jaar oud, maar ik denk dat ik het toch aanschaf bij boekhandel Donner aanstaande maandag: Winston Churchill, vader van Europa (Felix Klos; Uitgever: Overamstel uitgevers, juni 2016). Of nee, ik doe het anders. Koop het vandaag bij Google Play in digitale vorm: Winston Churchill, vader van Europa (Google Play). Scheelt me € 12,50. Van € 22,50 voor € 9,99. Wat was Churchill's droom en zijn wel dan niet verborgen agenda's en wat waren zijn strategieën? Klos is een Nederlands-Amerikaanse historicus en oud campagne medewerker van Hilary Clinton. Van Trump moet hij helemaal niets hebben. Hij is een overtuigd American liberal. 'k Doe aan hoor en wederhoor. Ook bij mijn informatievergaring en -verwerking. Kruip in andermans vel. Hier een TV-uitzending waarin Klos wordt geïnterviewd door Matthijs van Nieuwkerk: Felix Klos was campagnemedewerker Hillary Clinton (De Wereld Draait Door; 2 december 2016).

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Voorts: Klos loopt warm voor de Europese Unie. Hij wil graag worden verkozen tot Europarlementariër van het Europees parlement met ingang van 2019 namens D66: Rechterhand Pechtold wil voor D66 Europa in (Algemeen Dagblad, 26-7-2018). Klos is ambitieus en militant. Op zijn website vraag hij medeleden van D66 steun voor zijn kandidaatstelling: Steun Felix Klos als kandidaat-lijsttrekker voor D66 in het Europees Parlement. Eén van zijn statemens bij zijn kandidaatstelling is:

    Felix Klos:
    " [...] Maar het ondenkbare is onze dagelijkse realiteit aan het worden. De krachten die de Amerikanen, Britten, Polen en Hongaren in hun nachtmerrie hebben gestort ruiken een nieuwe kans. Hun volgende doel: het ideaal van Europese eenheid van binnenuit slopen. [...] "

    Tjonge! Wat een weerzin. Hij ervaart een boze buitenwereld? Schijnbaar is Klos een man met een missie.

    Boekrecensie Winston Churchill, vader van Europa: Churchill was een overtuigd Europeaan (Rob Hartmans; Historisch Dagblad).

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. In het volgende (1) interview en (2) essay ontvouwt Klos duidelijk zijn ideeën en opvattingen:


      Churchill-historicus: ‘Je mag patriot zijn, én trots op Europa.’ (Vrij Nederland, 29 juni 2016);


      Vader van Europa - Wie krijgt Churchills postume zegen in het Brexit-debat? (Groene Amsterdammer, 9 augustus 2017).

      Verwijderen
  6. Ben het boek van Klos nu aan het lezen. Het bevat interessant onderzoeksmateriaal. Jammer genoeg is het, zo zie en beleef ik het althans, als een feuilletonroman geschreven met als hoofdmotief: menslievend idealisme en een beschavingsoffensief ten toon gespreid door initiatieven van Winston Churchill. Dat maakt het wervend en geeft het een lokroep, maar daardoor ontbreekt een distinctieve onderzoekshouding die mij zeker meer welkom was geweest. De Britse historicus Terry Boardman heeft het leven en werk van Churchill ook bestudeerd en komt tot andere onderzoeksbevindingen en conclusies. Het is leerzaam om één en ander naast elkaar te leggen. De paradigma's en referentiekaders van beide heren verschillen natuurlijk enorm. Neem bijvoorbeeld Boardmans artikel: Individual – Nation – World (New View, 2017).

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Tot slot een verwijzing naar een kritisch en lezenswaardig blog van Jan Gajentaan over de claims van Klos: Churchill voor déze EU? Me hoela! (Weblog Jan Gajentaan, 16 juni 2016).

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2019

Realy Only Fantasy? – 21 juni 2019

Tech & Spirit – 2 juni 2019

Over liefde en vrijheid – 24 mei 2019

Origin and purpose of Evil & Function of Self-Love – 13 mei 2019

Agens, 10 mei 2019

Diary: Evil, Knowledge and Courage – 3 mei 2019

Folk – 19 april 2019

Gemeenschap – 8 april 2019

Closure – 1 april 2019

Distantie en existentie met monoloog en dialoog – 29 maart 2019

Beweging – 22 februari 2019

Geplande publicatie bij Schrijfbureau Bewustzijnsziel – 15 februari 2019

Gratis Google voorzieningen op de tocht – 1 februari 2019

Eerbiedigende aandachtigheid – 31 januari 2019

Verborgen werkwoord: ontkenteren - 21 januari 2019

Philosophy, Spiritual Activity and Christianity – 14 januari 2019

Lemniscaat – 11 januari 2019

Modern Soul and Struggling Psyche (Mind) – 1 januari 2019

2018

My initiation and moral development – 14 december 2018

Music and ethics – 7 december 2018

Energy – 23 november 2018

Geestelijk ontwaken – 9 november 2018

Freedom and Spiritual Activity – 29 oktober 2018

Intuitions – 24 oktober 2018

Settle – 24 september 2018

De agenda die niet geschreven werd – 21 september 2018

Ecstatic or grounded – 10 september 2018

Ragnarok – 27 augustus 2018

Nietzsche’s Philosophers of Perhaps – 19 augustus 2018

Pensées – 11 augustus 2018

Dixit – 10 augustus 2018

Bestemmen – 6 augustus 2018

Antroposofen en politiek – 16 juli 2018

Cup of Tea – 2 juli 2018

Fresh – 22 juni 2018

Mind You – 13 juni 2018

The Opposite of Brexit? – 21 mei 2018

Consciousness Soul – 7 mei 2018

Small experience – 30 april 2018

Still – 16 april 2018

Een paasgedachte - (Parsifal - Deel 9) – 2 april 2018

Beware – 26 maart 2018

Vrijheid en deugd – 12 maart 2018

Forces & Creatures – 31 januari 2018

2017

Self-respect and development – 19 december 2017

Grace – 6 december 2017

Virtues – 4 december 2017

Oh Well – 23 november 2017

Kennistheorie – 10 november 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate